BONG BÓNG AI TRUNG QUỐC: TỪ LÀN SÓNG ĐẦU TƯ ĐẾN ÁP LỰC THƯƠNG MẠI HÓA CÔNG NGHỆ

Cú đảo chiều của thị trường công nghệ làm dấy lên lo ngại về bong bóng AI Trung Quốc, đặt ra những câu hỏi về khả năng thương mại hóa trí tuệ nhân tạo và hiệu quả ứng dụng AI. Trong bối cảnh kỳ vọng đầu tư dần được điều chỉnh, doanh nghiệp đứng trước yêu cầu đổi mới sáng tạo gắn với giá trị thực tiễn, từ lựa chọn giải pháp công nghệ đến nâng cao hiệu quả vận hành và năng lực cạnh tranh.

Chỉ trong chưa đầy bốn tháng, chỉ số STAR50 của Trung Quốc, theo dõi 50 cổ phiếu công nghệ đổi mới sáng tạo tiêu biểu trên sàn STAR Market, đã giảm khoảng 40%, tương đương 480 tỷ USD vốn hóa thị trường bị xóa sổ. (Theo Reuters) Diễn biến này làm dấy lên câu hỏi: Liệu bong bóng AI Trung Quốc đã vỡ? Khi kỳ vọng dành cho trí tuệ nhân tạo bị đánh giá lại, khả năng thương mại hóa công nghệ và hiệu quả ứng dụng AI đang trở thành những thước đo quan trọng, đặt ra yêu cầu mới đối với chiến lược đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

480 tỷ USD vốn hóa biến mất: Liệu bong bóng AI Trung Quốc đã vỡ?

Ngày 26/10/2026, Reuters công bố bài phân tích “In China, the AI bubble has already burst” (“Bong bóng AI tại Trung Quốc đã vỡ”), phản ánh sự đảo chiều mạnh mẽ của nhóm cổ phiếu công nghệ tại Trung Quốc. Chỉ số STAR50, đại diện cho 50 doanh nghiệp công nghệ đổi mới sáng tạo lớn và có thanh khoản cao trên STAR Market, đã giảm khoảng 40% so với đỉnh tháng 7, tương đương với việc xóa sổ 480 tỷ USD vốn hóa thị trường. Đáng chú ý, ngay cả sau đợt điều chỉnh, hệ số giá trên lợi nhuận (P/E) của STAR50 vẫn ở mức khoảng 100 lần, cao hơn đáng kể so với mức khoảng 30 lần của Nasdaq 100. Khoảng cách này cho thấy kỳ vọng tăng trưởng đối với các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc vẫn ở mức cao, dù nhà đầu tư đã bắt đầu đánh giá lại triển vọng lợi nhuận. (Theo Reuters)

Làn sóng bán tháo tác động đến nhiều lĩnh vực được xem là động lực tăng trưởng của ngành công nghệ. Cổ phiếu của nhà sản xuất robot Unitree giảm khoảng một nửa kể từ khi bắt đầu giao dịch vào tháng 8/2026. Hai doanh nghiệp bán dẫn MetaX Integrated Circuits và Moore Threads Technology cũng mất khoảng 50% giá trị từ tháng 7. Trong khi đó, Zhongji Innolight và Eoptolink Technology, hai nhà sản xuất linh kiện quang học phục vụ hạ tầng truyền dẫn dữ liệu, giảm khoảng 60% so với các đỉnh trong tháng 6-7.

Các diễn biến này không đồng nghĩa với việc năng lực công nghệ của những doanh nghiệp trên suy giảm tương ứng. Chúng phản ánh áp lực định giá trong bối cảnh thị trường đặt câu hỏi về nhu cầu AI, khả năng sinh lời và triển vọng tăng trưởng dài hạn. (Theo Reuters)

Bên cạnh thị trường vốn, chuỗi cung ứng công nghệ cũng đang đối mặt với những yếu tố bất định mới. Tháng 8/2026, Reuters đưa tin chính quyền Mỹ đang xây dựng đề xuất hạn chế nhập khẩu một số thiết bị truyền dẫn quang học mới từ Trung Quốc, vốn đóng vai trò quan trọng trong hệ thống kết nối chip tại các trung tâm dữ liệu AI.

Ở chiều ngược lại, ngày 23/10, Trung Quốc công bố dự thảo cập nhật danh mục kiểm soát xuất khẩu đối với 40 công nghệ, bao gồm AI, thiết kế chip và các lĩnh vực chiến lược khác. Những đề xuất này chưa đồng nghĩa với các hạn chế đã có hiệu lực, nhưng cho thấy cạnh tranh công nghệ ngày càng gắn chặt với chính sách thương mại và quyền kiểm soát chuỗi cung ứng. (Theo Reuters và Associated Press)

Đối với ngành sản xuất – xuất khẩu, những biến động này đặt ra bài toán không chỉ về chi phí công nghệ mà còn về khả năng tiếp cận linh kiện, lựa chọn nhà cung cấp và duy trì chuỗi cung ứng ổn định. Khi AI ngày càng trở thành một phần của hoạt động sản xuất, sự phụ thuộc vào hạ tầng tính toán và thiết bị công nghệ cũng trở thành yếu tố cần được quản trị.

Khi kỳ vọng công nghệ vượt xa khả năng thương mại hóa

Đằng sau những con số thị trường là áp lực ngày càng rõ rệt đối với các doanh nghiệp công nghệ: chứng minh rằng những đột phá về AI có thể chuyển hóa thành sản phẩm, doanh thu và lợi nhuận bền vững.

Trong lĩnh vực robot, Unitree Robotics trở thành một trong những ví dụ đáng chú ý. Sau khi thu hút lượng đăng ký mua cổ phiếu từ nhà đầu tư cá nhân cao gấp khoảng 8.000 lần lượng chào bán, cổ phiếu Unitree đã mất khoảng một nửa giá trị kể từ khi bắt đầu giao dịch vào tháng 8/2026. Diễn biến tương tự xuất hiện trong ngành bán dẫn: MetaX Integrated Circuits và Moore Threads Technology đều giảm khoảng 50% từ tháng 7, sau những màn ra mắt trên thị trường chứng khoán đặc biệt sôi động trước đó. (Theo Reuters)

Sự sụt giảm không đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp này đánh mất năng lực công nghệ. Tuy nhiên, nó cho thấy thị trường đang xem xét lại mức định giá dành cho những công ty được kỳ vọng sẽ dẫn đầu các ngành công nghiệp tương lai.

Với robot hình người, khoảng cách giữa khả năng trình diễn và ứng dụng thương mại là một thách thức điển hình. Một robot có thể thực hiện những chuyển động phức tạp trong môi trường kiểm soát chưa chắc đã có đủ khả năng vận hành ổn định, an toàn và tiết kiệm chi phí trong nhà máy hoặc đời sống. Cơ quan quản lý Trung Quốc đã tăng cường giám sát làn sóng niêm yết của các doanh nghiệp robot hình người. Một trong những vấn đề được xem xét là liệu doanh thu gắn với các dự án được chính quyền hỗ trợ có phản ánh nhu cầu thương mại bền vững hay không. (Theo Reuters)

Áp lực tương tự xuất hiện trong ngành bán dẫn và hạ tầng AI. Bên cạnh cạnh tranh công nghệ, các doanh nghiệp phải đối mặt với chi phí phát triển cao, triển vọng nhu cầu chưa chắc chắn và rủi ro thương mại quốc tế. Hai nhà sản xuất linh kiện quang học Zhongji Innolight và Eoptolink Technology đã giảm khoảng 60% so với các đỉnh trong tháng 6-7, một phần do lo ngại Mỹ có thể hạn chế thiết bị Trung Quốc trong các trung tâm dữ liệu.

Không có một nguyên nhân duy nhất được xác định cho đợt bán tháo. Tuy nhiên, định giá cao, lo ngại về nhu cầu AI, nghĩa vụ thuế và nguy cơ hạn chế thương mại đều được ghi nhận là những yếu tố gây sức ép lên thị trường. (Theo Reuters)

Từ cuộc đua công nghệ đến cuộc đua tạo ra giá trị thực

Sự điều chỉnh tại Trung Quốc đặt ra câu hỏi lớn hơn về cách dòng vốn sẽ vận động trong ngành AI: Khi khả năng huy động vốn dựa trên kỳ vọng không còn dễ dàng, doanh nghiệp cần gì để tiếp tục tăng trưởng?

Trước hết, hoạt động đầu tư vào AI có thể trở nên chọn lọc hơn. Thay vì chỉ đánh giá doanh nghiệp qua mức độ tiên tiến của mô hình, quy mô nghiên cứu hay khả năng trình diễn sản phẩm, nhà đầu tư có thêm động lực xem xét các chỉ số như doanh thu, số lượng khách hàng thực tế, chi phí triển khai và khả năng mở rộng thị trường.

Điều này đặc biệt quan trọng với các startup công nghệ có chu kỳ nghiên cứu dài và nhu cầu vốn lớn. Khi thị trường định giá lại rủi ro, những doanh nghiệp chưa có mô hình kinh doanh rõ ràng có thể gặp nhiều khó khăn hơn trong việc huy động nguồn lực cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Bên cạnh đó, cuộc cạnh tranh trong ngành AI cũng có thể chuyển dần trọng tâm từ việc phát triển công nghệ mạnh hơn sang tối ưu hiệu quả ứng dụng. Với doanh nghiệp sản xuất, giá trị của AI không chỉ nằm ở độ chính xác của thuật toán mà còn ở khả năng giảm thời gian dừng máy, tiết kiệm năng lượng hoặc tăng năng suất. Với nhà cung cấp hạ tầng, lợi thế cạnh tranh còn phụ thuộc vào chi phí tính toán, hiệu suất vận hành và khả năng duy trì khách hàng. Đáng chú ý, áp lực chứng minh hiệu quả đầu tư không chỉ xuất hiện tại Trung Quốc. Các nhà đầu tư đang theo dõi sát kết quả kinh doanh của Amazon, Microsoft và Alphabet để đánh giá liệu những khoản chi khổng lồ cho hạ tầng AI có thể tạo ra doanh thu và lợi nhuận tương xứng.

Điểm chung giữa các thị trường không nhất thiết là một cuộc khủng hoảng công nghệ, mà là yêu cầu ngày càng cao đối với hiệu quả kinh tế của đổi mới sáng tạo. (Theo Reuters)

Sau cơn sốt AI: Sàng lọc thị trường hay bước ngoặt phát triển?

Dù thị trường chứng khoán trải qua biến động mạnh, Trung Quốc vẫn tiếp tục theo đuổi chiến lược phát triển trí tuệ nhân tạo. Theo Caixin Global, quỹ đầu tư AI được nhà nước hậu thuẫn với quy mô 60 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 9 tỷ USD, đã bắt đầu giải ngân cho các nhà phát triển mô hình AI trong nước. Chính phủ Trung Quốc đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ vào sản xuất và các lĩnh vực tiêu dùng. (Theo Caixin Global)

Diễn biến này cho thấy cần phân biệt hai vấn đề: sự suy giảm của định giá thị trường và sự phát triển thực tế của công nghệ. Giá cổ phiếu giảm không trực tiếp phản ánh việc các thuật toán trở nên kém hiệu quả, năng lực nghiên cứu suy yếu hay nhu cầu ứng dụng AI hoàn toàn biến mất.

Thậm chí, một số nhà đầu tư đang nhìn thấy cơ hội trong đợt điều chỉnh. Reuters ghi nhận Goldman Sachs vẫn đưa các doanh nghiệp như Zhongji Innolight và Changxin Memory Technologies vào danh sách cổ phiếu AI được khuyến nghị xem xét, trong khi chiến lược gia của BNP Paribas đánh giá thị trường có cơ hội dành cho nhà đầu tư thận trọng. (Theo Reuters)

Đối với doanh nghiệp, đặc biệt tại những thị trường đang đẩy mạnh chuyển đổi số như Việt Nam, đây cũng là lời nhắc về cách tiếp cận công nghệ. Đầu tư AI không nên bắt đầu từ áp lực phải theo kịp xu hướng, mà từ việc xác định vấn đề kinh doanh cụ thể, lựa chọn giải pháp phù hợp và đo lường hiệu quả sau triển khai. Các tiêu chí như thời gian hoàn vốn, năng suất lao động, chất lượng sản phẩm hay chi phí vận hành có thể giúp doanh nghiệp đánh giá giá trị thực của công nghệ, thay vì chỉ phụ thuộc vào mức độ phổ biến của một giải pháp trên thị trường.

Bong bóng định giá có thể vỡ, nhưng điều đó không có nghĩa là tương lai của AI đã khép lại. Đợt điều chỉnh tại Trung Quốc có thể là tín hiệu của một giai đoạn sàng lọc, nơi thị trường yêu cầu các doanh nghiệp chứng minh rõ hơn khả năng chuyển hóa tiến bộ công nghệ thành giá trị kinh tế. Và khi những kỳ vọng quá mức dần được điều chỉnh, câu hỏi quan trọng với ngành AI có lẽ không còn chỉ là công nghệ có thể tiến xa đến đâu, mà là công nghệ ấy thực sự tạo ra được bao nhiêu giá trị cho nền kinh tế và xã hội.