Ngành mía đường Việt Nam đang hồi sinh, với năng suất đường lần đầu tiên vươn lên vị trí số 1 khu vực. Nhưng tiềm năng của cây mía không chỉ dừng lại ở việc sản xuất đường. Bã mía, từng được coi là phế phẩm, nay đang trở thành nguồn nguyên liệu quý giá, mở ra một tương lai sản xuất xanh bền vững.

1. Dép tông làm từ cây mía 

Allbirds, thương hiệu thời trang bền vững nổi tiếng có trụ sở tại San Francisco, tiếp tục khẳng định vị thế của mình trong ngành công nghiệp giày dép với dòng sản phẩm dép tông sử dụng chất liệu SweetFoam – loại EVA (ethylene-vinyl acetate) sinh học đầu tiên trên thế giới được sản xuất từ cây mía. Đây là một bước đột phá thay thế cho EVA truyền thống vốn dựa vào dầu mỏ, giúp giảm thiểu lượng khí thải carbon đáng kể nhờ quy trình sản xuất "carbon âm", tức là hấp thụ nhiều CO2 hơn lượng thải ra.

Dép tông Sugar Zeffer, sản phẩm đầu tiên của Allbirds sử dụng SweetFoam, được thiết kế lấy cảm hứng từ dép tông Nhật Bản. Đế dép làm từ SweetFoam mang đến độ mềm mại và đàn hồi, giúp người dùng cảm nhận được sự thoải mái tối đa. Bên cạnh đó, các dây đai có thể thay thế được làm từ polyester tái chế và microsuede sinh học, không chỉ tăng tính thẩm mỹ mà còn mang lại sự tiện lợi. Các bộ phận nối của dép sử dụng dầu thầu dầu, thay vì nguyên liệu hóa thạch, thể hiện rõ cam kết của Allbirds trong việc dần loại bỏ các nguyên liệu gây hại cho môi trường trong quá trình sản xuất.

Điểm đặc biệt của SweetFoam là Allbirds không giữ độc quyền công nghệ này mà còn mở rộng cho toàn ngành giày dép để thúc đẩy sản xuất xanh. Theo Joey Zwillinger, đồng sáng lập Allbirds: “EVA là một trong những vật liệu phổ biến nhất trong ngành giày dép, và đây là lần đầu tiên nó được sản xuất từ nguồn tài nguyên tái tạo”. Điều này không chỉ giúp Allbirds tạo ra sự khác biệt mà còn định hình lại cách sản xuất giày dép bền vững trên toàn thế giới.

Cây mía dùng để sản xuất SweetFoam được trồng tại Brazil trong điều kiện tự nhiên, không cần tưới tiêu nhân tạo và sử dụng rất ít phân bón, đảm bảo tính bền vững từ giai đoạn đầu của chuỗi cung ứng. Hơn nữa, nhà máy sản xuất sử dụng hoàn toàn năng lượng tái tạo, tạo nên chuỗi cung ứng minh bạch và không gây ô nhiễm môi trường. 

Việt Nam, với tư cách là quốc gia xuất khẩu giày dép lớn thứ hai thế giới, chiếm khoảng 10% tổng sản lượng xuất khẩu toàn cầu, có tiềm năng lớn để áp dụng các mô hình tương tự như của Allbirds. Việc phát triển các dòng dép tông và giày dép từ nguyên liệu tái tạo, chẳng hạn như cây mía, sẽ giúp các doanh nghiệp trong nước nâng cao giá trị thương hiệu và tận dụng xu hướng bền vững toàn cầu. Điều này không chỉ giúp gia tăng năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế mà còn mở ra một ngách thị trường đầy tiềm năng cho các doanh nghiệp trong nước, khi người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các sản phẩm thân thiện với môi trường.

Việc chuyển đổi sang các mô hình sản xuất bền vững sẽ giúp ngành công nghiệp giày dép Việt Nam đón đầu xu hướng, bảo vệ môi trường và đẩy mạnh phát triển kinh doanh trong dài hạn, tạo nên sức hút mạnh mẽ trên các thị trường quốc tế.

2. Hộp đựng thực phẩm sinh học từ bã mía 

Trong bối cảnh ngành công nghiệp bao bì đang phải đối mặt với những thách thức lớn về môi trường, nhu cầu tìm kiếm các giải pháp thay thế nhựa và xốp đã trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Mỗi năm, hàng triệu tấn rác thải nhựa bị thải ra môi trường, gây ô nhiễm nghiêm trọng cho đại dương và đất đai. Hơn nữa, xu hướng tiêu dùng xanh ngày càng phát triển, buộc các doanh nghiệp phải tìm kiếm những giải pháp bao bì bền vững và thân thiện với môi trường. Đứng trước tình hình đó, Good Start Packaging đã cho ra mắt dòng sản phẩm hộp đựng thực phẩm sinh học từ bã mía, mang đến giải pháp thiết thực cho ngành dịch vụ ăn uống và nhiều lĩnh vực khác. 

Bã mía, hay còn gọi là bagasse, là phần xơ còn lại sau khi ép lấy nước từ cây mía. Trước đây, bã mía thường bị bỏ đi hoặc đốt làm nhiên liệu, gây ra lãng phí và phát thải khí CO2. Tuy nhiên, Good Start Packaging đã tận dụng nguồn phụ phẩm này để sản xuất bao bì sinh học. Quá trình sản xuất bao bì từ bã mía khá đơn giản nhưng hiệu quả: bã mía sau khi ép được nghiền nhuyễn, pha trộn với nước để tạo thành bột giấy, sau đó được ép dưới nhiệt độ và áp lực cao để tạo ra các sản phẩm bao bì chắc chắn, chống thấm và chịu nhiệt tốt. 

Sản phẩm hộp đựng thực phẩm từ bã mía của Good Start Packaging không chỉ đáp ứng yêu cầu về độ bền và an toàn cho thực phẩm, mà còn có khả năng phân hủy hoàn toàn trong môi trường tự nhiên. Bao bì này có thể tự phân hủy chỉ trong vòng 30-90 ngày trong điều kiện compost công nghiệp, giúp giảm lượng rác thải tồn đọng. Đặc biệt, bao bì từ bã mía còn chống thấm nước, dầu mỡ, chịu được nhiệt độ lên tới 200°F, và có khả năng cách nhiệt tốt, giúp thực phẩm luôn tươi ngon và an toàn. 

Trong khi nhiều doanh nghiệp vẫn đang phụ thuộc vào các loại bao bì nhựa và xốp, Good Start Packaging đã khẳng định tầm quan trọng của việc chuyển đổi sang các giải pháp tái tạo, phân hủy sinh học và compost. Bã mía không chỉ là nguồn nguyên liệu tái tạo, mà còn giúp tiết kiệm năng lượng và tài nguyên so với các loại bao bì truyền thống từ nhựa hoặc giấy làm từ gỗ. Điều này giúp giảm áp lực lên nguồn tài nguyên thiên nhiên, đồng thời góp phần bảo vệ đa dạng sinh học và môi trường sống của chúng ta. 

Việt Nam hiện là một trong những quốc gia sản xuất mía đường hàng đầu thế giới, với lượng bã mía sau mỗi mùa thu hoạch rất lớn. Việc áp dụng mô hình sản xuất bao bì từ bã mía của Good Start Packaging tại Việt Nam sẽ không chỉ giúp giảm thiểu rác thải nông nghiệp mà còn tạo ra cơ hội kinh doanh bền vững cho các doanh nghiệp trong nước. Sản phẩm bao bì sinh học từ bã mía không chỉ đáp ứng nhu cầu về bao bì xanh trong nước, mà còn có tiềm năng xuất khẩu mạnh mẽ đến các thị trường quốc tế đang ngày càng quan tâm đến sản phẩm thân thiện với môi trường.

Với vị thế là một quốc gia xuất khẩu thực phẩm lớn, việc sử dụng bao bì từ bã mía sẽ giúp các doanh nghiệp Việt Nam nâng cao giá trị thương hiệu, tăng tính cạnh tranh và đóng góp vào xu hướng phát triển bền vững toàn cầu. Đây là một ngách thị trường đầy tiềm năng mà các doanh nghiệp trong nước có thể khai thác để vừa phát triển kinh doanh, vừa bảo vệ môi trường. 

3. Chai nhựa sinh học làm từ bã mía

Trong bối cảnh môi trường toàn cầu đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi rác thải nhựa, Water-to-Go – một thương hiệu nước lọc nổi tiếng của Anh – đã ra mắt dòng chai nhựa sinh học từ mía, nhằm thay thế hoàn toàn nhựa từ dầu mỏ. Đây là một bước đột phá lớn của Water-to-Go trong việc cung cấp sản phẩm thân thiện với môi trường, đồng thời góp phần giảm thiểu ô nhiễm nhựa toàn cầu.

Sử dụng nhựa sinh học từ cây mía, Water-to-Go giúp giảm đáng kể lượng khí thải CO2 so với việc sử dụng nhựa truyền thống. Mía, một loại cây trồng bền vững và có khả năng hấp thụ carbon trong quá trình phát triển, tạo ra ethanol xanh từ phế phẩm bã mía. Sản phẩm này không chỉ tận dụng tài nguyên thiên nhiên một cách hiệu quả mà còn giúp giảm thiểu tác động đến môi trường​. Water-to-Go sử dụng mía được trồng và thu hoạch từ các trang trại đạt chứng nhận Bonsucro, đảm bảo quy trình sản xuất tuân thủ các tiêu chuẩn bền vững nghiêm ngặt​. 

Đặc biệt, chai Water-to-Go có thể tái sử dụng và tái chế hoàn toàn, thay thế cho các chai nước nhựa sử dụng một lần. Với mỗi chai nhựa sinh học từ mía, bạn có thể thay thế 400 chai nhựa dùng một lần, giúp giảm thiểu lượng rác thải nhựa thải ra đại dương và các bãi rác​. Công nghệ lọc độc quyền của Water-to-Go giúp loại bỏ đến 99,9999% các vi khuẩn, virus, hóa chất, kim loại nặng và tạp chất khác, đảm bảo an toàn cho người sử dụng dù ở bất cứ đâu – từ nước máy đến các nguồn nước tự nhiên như sông, hồ​. 

Một điểm nổi bật khác của sản phẩm là Water-to-Go đã cam kết sử dụng nhựa sinh học được chứng nhận từ các nhà cung cấp bền vững như Bonsucro, tổ chức bảo vệ môi trường trong lĩnh vực trồng trọt và sản xuất mía. Sản phẩm mới này cũng phù hợp với xu hướng tiêu dùng xanh và bền vững đang ngày càng phát triển trên toàn cầu, đặc biệt là trong các sự kiện, du lịch và hoạt động ngoài trời. 

Việt Nam là quốc gia tiêu thụ nước đóng chai lớn và sản xuất nhựa quy mô cao, tuy nhiên, sự phát triển của ngành này đồng thời kéo theo lượng rác thải nhựa khổng lồ gây áp lực lớn lên môi trường. Với các sản phẩm từ nhựa sinh học như chai lọc nước từ mía của Water-to-Go, các doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội tận dụng nguồn nguyên liệu nông nghiệp sẵn có, mở ra một hướng đi mới cho ngành nhựa và nước uống bền vững.

Hiện nay, Việt Nam cũng là một trong những nước xuất khẩu đường lớn, với sản lượng bã mía sau mỗi vụ thu hoạch rất dồi dào. Việc chuyển đổi bã mía thành nhựa sinh học cung cấp một nguồn nguyên liệu thân thiện môi trường, đồng thời hỗ trợ nông dân tạo thêm giá trị từ phế phẩm nông nghiệp. Các doanh nghiệp Việt có thể học hỏi mô hình này để sản xuất các sản phẩm bao bì nhựa sinh học, phục vụ nhu cầu tiêu dùng xanh trong nước và mở rộng ra thị trường quốc tế, đặc biệt là các thị trường đòi hỏi tiêu chuẩn bền vững cao như EU và Bắc Mỹ.

Ngoài ra, các sản phẩm nhựa sinh học từ mía còn giúp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh khi tiếp cận các thị trường tiêu dùng xanh. Việc áp dụng công nghệ sản xuất nhựa sinh học sẽ giảm bớt sự phụ thuộc vào nhựa hóa thạch, giúp các doanh nghiệp Việt vừa tăng trưởng kinh tế vừa bảo vệ môi trường. Việc này không chỉ phù hợp với nhu cầu nội địa mà còn mở ra cơ hội xuất khẩu lớn, góp phần củng cố vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng xanh toàn cầu.

4. Sản xuất giấy in và giấy viết từ bã mía

Carvajal Pulpa y Papel (Colombia), là một trong những nhà tiên phong trong việc sử dụng bã mía – phần xơ còn lại sau khi ép nước từ cây mía – để sản xuất giấy in và giấy viết. Giải pháp này không chỉ mang tính cách mạng trong ngành giấy mà còn mang lại nhiều lợi ích về mặt kinh tế và môi trường.

Bã mía thường là phế phẩm trong ngành công nghiệp mía đường, nhưng thay vì đốt bỏ, Carvajal đã tận dụng nguồn tài nguyên này để sản xuất giấy. Tại hai nhà máy lớn của công ty ở Valle del Cauca và Guachené, Carvajal sử dụng bã mía để sản xuất các sản phẩm giấy in, giấy viết và giấy bao bì chất lượng cao. Quy trình sản xuất bắt đầu bằng việc xử lý bã mía thành bột giấy, sử dụng các công nghệ tiên tiến nhằm tối ưu hóa hiệu quả sản xuất và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường​. 

Một trong những lợi thế lớn của việc sản xuất giấy từ bã mía là khả năng giảm phụ thuộc vào gỗ, một trong những nguồn tài nguyên thiên nhiên đang dần cạn kiệt. Mỗi năm, ngành công nghiệp giấy truyền thống đòi hỏi hàng triệu tấn gỗ, dẫn đến việc chặt phá rừng và mất đi hệ sinh thái. Sử dụng bã mía, một nguồn tài nguyên tái tạo, không chỉ giúp bảo tồn rừng mà còn giảm phát thải CO2 và tiết kiệm năng lượng trong quá trình sản xuất​

Ngoài ra, các sản phẩm giấy của Carvajal đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, có thể sử dụng trong nhiều lĩnh vực từ văn phòng đến in ấn sách vở. Bằng cách sử dụng bã mía làm nguyên liệu, Carvajal đã chứng minh rằng việc kết hợp giữa công nghệ tiên tiến và sự bền vững có thể tạo ra những sản phẩm chất lượng cao mà không làm tổn hại đến môi trường. 

Việt Nam có thể học hỏi mô hình của Carvajal Pulpa y Papel bằng cách tận dụng nguồn bã mía dồi dào từ ngành sản xuất mía đường. Thay vì đốt bỏ hoặc sử dụng bã mía làm nhiên liệu, việc chuyển đổi bã mía thành nguyên liệu sản xuất giấy có thể giúp giảm thiểu lãng phí tài nguyên và tạo ra giá trị kinh tế bền vững. Việc này không chỉ giúp giảm sự phụ thuộc vào gỗ, bảo vệ tài nguyên rừng mà còn giải quyết bài toán ô nhiễm từ phế phẩm nông nghiệp.

Ngoài ra, sản xuất giấy từ bã mía có tiềm năng lớn để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng xanh trong và ngoài nước. Với các quy định khắt khe về môi trường ở các thị trường quốc tế như EU và Mỹ, giấy từ bã mía có thể trở thành một ngách thị trường bền vững giúp các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu và nâng cao giá trị thương hiệu. Điều này sẽ giúp Việt Nam không chỉ tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra một chuỗi sản xuất tuần hoàn, bền vững. 

Trúc Uyên.