📖 MỤC LỤC BÀI VIẾT 📖
🚢 Nhắc đến Hàn Quốc, người ta thường nghĩ ngay đến mỹ phẩm, làm đẹp, hay làn sóng K-pop phủ sóng toàn cầu. Nhưng ít ai biết rằng, đằng sau vẻ ngoài hào nhoáng ấy là một “ông lớn” trong ngành công nghiệp nặng - Hàn Quốc hiện đang đứng thứ 2 thế giới về đóng tàu, chiếm tới 24% tổng đơn hàng toàn cầu.
⛴️ Đặc biệt, năm 2024, ngành Logistic của xứ sở kinh chi đã đạt 117 tỷ USD và dự báo sẽ tăng gần gấp ba - lên tới 280 tỷ USD - vào năm 2030.
Vậy đâu là những công nghệ tiên tiến đã thúc đẩy sự tăng trưởng mạnh mẽ ngành hàng hải tại Hàn Quốc?
1. “CC” để xanh hóa: Biến dữ liệu email thành dữ liệu Carbon
Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đang nỗ lực hướng tới một tương lai xanh hơn cho ngành vận tải biển bằng cách giảm phát thải bằng không vào khoảng năm 2050.
Đi cùng với xu hướng thế giới, Hàn Quốc cũng đã công bố các chiến lược phát thải cho vận tải biển vào tháng 2 năm 2023, với mục tiêu giảm 60% lượng khí thải vào năm 2030, 80% vào năm 2040 và 100% vào năm 2050 so với mức năm 2008.
Ngoài ra, chính phủ Hàn còn ban hành luật “Xúc tiến phát triển và phân phối tàu thân thiện với môi trường” vào năm 2018 quy định về việc đóng tàu xanh cho khu vực công và cung cấp trợ cấp cho khu vực tư nhân.
Giải pháp cốt lõi của Marina Chain là nền tảng MarinaNet - một công nghệ tiên tiến ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) với các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) được tinh chỉnh cho ngành hàng hải, giúp tự động hóa việc trích xuất và chuyển đổi dữ liệu vận chuyển và nhiên liệu từ nhiều định dạng khác nhau, bao gồm cả email, thành dữ liệu vòng đời carbon có giá trị.
Giải pháp cốt lõi của Marina Chain là MarinaNet, nền tảng AI tiên tiến tập trung vào dữ liệu vòng đời carbon, giúp đánh giá tác động môi trường của vận tải biển và hỗ trợ tuân thủ các quy định về khí thải.
Cụ thể:
Sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) được tinh chỉnh cho ngành hàng hải, giúp tự động hóa việc trích xuất và chuyển đổi dữ liệu vận chuyển và nhiên liệu từ nhiều định dạng khác nhau, bao gồm cả email, thành dữ liệu vòng đời carbon có giá trị.
Giúp các doanh nghiệp theo dõi tình trạng tuân thủ các quy định toàn cầu như EU MRV, IMO DCS, CII, EU ETS và FuelEU Maritime nhờ công nghệ ParseAI, tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý, mua, bán và chuyển các khoản trợ cấp phát thải của EU (EUA).
Tự động xác định cường độ GHG (Greenhouse Gases) của tàu và ước tính các khoản phạt theo quy định bằng công cụ tính toán FuelEU Maritime.
Giám sát chặt chẽ mức tiêu thụ nhiên liệu của đội tàu, hỗ trợ việc tuân thủ các quy định và đưa ra những tư vấn giá trị về các lĩnh vực cần cải thiện để đáp ứng IMO DCS và CII.
Giúp doanh nghiệp định lượng chính xác và báo cáo lượng khí thải, đảm bảo đáp ứng các mục tiêu quốc tế.
MarinaNet mang lại nhiều ưu điểm vượt trội, bao gồm việc giảm đáng kể công sức nhập liệu thủ công và các lỗi tiềm ẩn, dễ dàng sử dụng và tích hợp vào quy trình làm việc hiện có, cung cấp cái nhìn sâu sắc và toàn diện về tác động môi trường, là một bộ công cụ toàn diện cho việc tuân thủ khí thải và quản lý bền vững, hỗ trợ tuân thủ nhiều quy định quốc tế quan trọng, giúp doanh nghiệp tránh bị phạt và luôn cập nhật các quy định mới nhất, quản lý EUA hiệu quả, và tiết kiệm thời gian trong việc thu thập, xử lý và báo cáo dữ liệu.
Tại Việt Nam, ngành hàng hải, vận tải biển là một trong những ngành phát triển nhanh nhất, đóng góp đáng kể vào GDP (khoảng 4,5-4,92% vào năm 2023). Ngành này dự kiến sẽ tiếp tục tăng trưởng với tốc độ CAGR khoảng 5,5-6,75% trong những năm tới, với thị trường dự kiến đạt 71,88 tỷ USD vào năm 2030.
Việt Nam hiện nằm trong top 5 các nước ASEAN về hiệu quả logistics, nhưng cũng đang phải đối diện với nhiều thách thức trong quá trình khử cacbon ngành hàng hải, với đặc điểm đội tàu chở hàng rời hoạt động trên các tuyến ngắn và đội tàu container còn tương đối nhỏ.
Mặc dù vậy, Việt Nam đã thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc giảm phát thải khí nhà kính (ít nhất 8% vô điều kiện và có thể lên đến 25% nếu nhận được hỗ trợ quốc tế vào năm 2030) và đang chủ động thích ứng với các quy định quốc tế của IMO. Đồng thời, Việt Nam cũng đang đẩy mạnh quá trình số hóa ngành logistics, nhận thức rõ vai trò của công nghệ trong việc nâng cao hiệu quả và năng lực cạnh tranh, với ngành logistics được ưu tiên trong Chương trình Chuyển đổi số Quốc gia đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030.
Marina Chain đã chứng minh tiềm năng lớn của trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc tự động hóa và tối ưu hóa các quy trình phức tạp trong ngành logistics hàng hải, đặc biệt là tuân thủ các quy định môi trường nghiêm ngặt như IMO và EU ETS. Điểm nổi bật của họ là phát triển các giải pháp thân thiện với người dùng, chẳng hạn như trích xuất dữ liệu qua email - một bước tiến giúp đưa công nghệ đến gần hơn với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, vốn còn hạn chế về nguồn lực và kỹ năng số.
Các nhà lãnh đạo Việt Nam có thể học hỏi từ cách tiếp cận này: kết hợp kiến thức chuyên ngành với đổi mới công nghệ để tạo ra các giải pháp thiết thực. Việc tập trung vào tính dễ sử dụng và khả năng giải quyết các bài toán cụ thể - như quản lý dữ liệu khí thải và đáp ứng tiêu chí cảng xanh dự kiến áp dụng từ năm 2025 - là chìa khóa để thúc đẩy quá trình khử cacbon và chuyển đổi số trong ngành logistics Việt Nam.
2. “Thuyền phó ảo”: Tự động bánh lái - An toàn vận chuyển
Bối cảnh thị trường hàng hải toàn cầu đang đối mặt với nhiều thách thức cấp bách, một trong những mối lo ngại hàng đầu là vấn đề an toàn hàng hải, trong đó, các sai phạm do con người gây ra, ví dụ như nhập sai dữ liệu, thiếu các kỹ năng chuyên môn… được xác định là nguyên nhân chính gây ra phần lớn các vụ tai nạn trên biển.
Bên cạnh đó, các vấn đề về hiệu quả hoạt động như gián đoạn chuỗi cung ứng, tắc nghẽn cảng, thiếu container và sự bất ổn chính trị tại các điểm vận chuyển chiến lược làm tăng thời gian vận chuyển và chi phí. Cuối cùng, các quy định về môi trường trong ngành càng nghiêm ngặt đòi hỏi ngành vận tải biển phải giảm phát thải khí nhà kính.
Trong bối cảnh các thách thức ngày càng gia tăng, nhu cầu về các giải pháp điều hướng tự động đã trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết, Avikus, thành lập tháng 1 năm 2021 - đã ra đời với sứ mệnh tập trung chuyên sâu vào việc phát triển và nâng cao các công nghệ điều hướng tự động hàng hải.
Giải pháp của Avikus cung cấp hai dòng sản phẩm chính là HiNAS Control - dùng cho tàu thương mại và Neuboat - dùng cho tàu giải trí, du lịch.
HiNAS Control – hệ thống hỗ trợ điều hướng thông minh của Hyundai – là bước đột phá trong ứng dụng AI cho hàng hải. Được ví như “thuyền phó ảo”, hệ thống tích hợp dữ liệu từ nhiều thiết bị và cảm biến, kết hợp công nghệ AR để nâng cao nhận thức tình huống, giúp thủy thủ đoàn quan sát trực quan và toàn diện môi trường xung quanh tàu.
Một điểm nổi trội khác của HiNAS Control là khả năng tối ưu hóa hành trình dựa trên các yếu tố động lực học của tàu, điều kiện thời tiết và thời gian đến dự kiến (ETA). Sự tối ưu hóa này không chỉ giúp tiết kiệm nhiên liệu đáng kể, lên đến 15% theo các thử nghiệm thực tế, mà còn góp phần giảm thiểu lượng khí thải độc hại ra môi trường. Bên cạnh đó, hệ thống còn được trang bị khả năng kiểm soát tốc độ tự động và giám sát 360 độ, kết hợp với khả năng nhìn đêm, giúp phát hiện sớm các mối nguy hiểm trong mọi điều kiện.
Quy trình hoạt động của HiNAS Control diễn ra một cách liền mạch và hiệu quả. Đầu tiên, hệ thống thu thập dữ liệu từ các cảm biến điều hướng, camera (bao gồm cả hồng ngoại và quang học) và LiDAR. Sau đó, lượng dữ liệu khổng lồ này được xử lý và phân tích bởi các thuật toán trí tuệ nhân tạo tiên tiến, giúp hệ thống hiểu được môi trường xung quanh, bao gồm thời tiết, sóng biển và các tàu thuyền lân cận.
HiNAS Control đưa ra các quyết định theo thời gian thực để lập kế hoạch hành trình tối ưu, điều chỉnh tốc độ và thực hiện các thao tác tránh va chạm cần thiết. Hệ thống có khả năng kiểm soát hệ thống lái và tốc độ của tàu thông qua giao diện tích hợp với hệ thống lái tự động và động cơ. Đặc biệt, HiNAS Control còn cung cấp tùy chọn giám sát và điều khiển từ xa, từ các trung tâm điều hành trên bờ, mở ra những khả năng mới trong quản lý và vận hành đội tàu.
Ngoài HiNAS, startup Avikus còn cung cấp NeuBoat hệ thống hỗ trợ lái xe tiến tiến cho thuyền, với các phiên bản được thiết kế cho cả điều hướng trên biển và cập/ rời bến. Gồm 3 nhóm chức năng chính là: Navigation, Dock, và Control.
NeuBoat Navigation cung cấp khả năng tự động và lập kế hoạch hành trình, cho phép người dùng lưu lại các tuyến đường yêu thích.
NeuBoat Dock giúp hỗ trợ trong việc cập và rời bến, được trang bị hệ thống Camera 360 độ, giúp người lái có tầm nhìn toàn diện. Trong đó, tính năng “Bumper ảo động” là một sáng tạo độc đáo, giúp bảo vệ thuyền khỏi va chạm không mong muốn
NeuBoat Control đóng vai trò là trung tâm điều khiển, quản lý bánh lái với tùy chọn điều khiển bằng tay thông qua vô lăng cung cấp chức năng lái và cập bến tự động.
NeuBoat mang đến trải nghiệm lái thuyền dễ dàng hơn, đặc biệt cho người mới bắt đầu, bằng cách giảm căng thẳng và lo lắng khi điều khiển. Với khả năng cập bến tự động, hỗ trợ cập bến tiên tiến và tính năng tránh va chạm hiệu quả, hệ thống nâng cao đáng kể mức độ an toàn và nhận thức tình huống. Những ưu điểm này giúp giảm rào cản sở hữu thuyền và mở rộng thị trường tàu giải trí.
So với thế giới, ngành hàng hải Việt Nam cũng đang nỗ lực chuyển mình để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nền kinh tế. Tuy nhiên, bức tranh hiện tại vẫn còn nhiều điểm nghẽn, với một thách thức nổi bật là thiếu hụt thuyền viên lành nghề. Do đó, việc áp dụng công nghệ tự hành có tiềm năng giảm bớt sự phụ thuộc vào lực lượng lao động truyền thống, từ đó giải quyết bài toán nhân lực.
Việc Avikus tiếp cận tự động hóa theo từng cấp độ, bắt đầu từ Cấp độ 2, cho thấy một chiến lược thực tế và thận trọng. Đây cũng là hướng đi mà các doanh nghiệp Việt nên tham khảo, bằng cách triển khai các dự án thí điểm có kiểm soát song song với việc xây dựng khung pháp lý linh hoạt để tạo điều kiện cho thử nghiệm và ứng dụng công nghệ tự hành.
Vai trò của R&D và những chính sách khuyến khích, hỗ trợ các doanh nghiệp và viện nghiên cứu trong nước đầu tư vào lĩnh vực này cần phải được đẩy mạnh hơn nữa. Đặc biệt, việc thúc đẩy hợp tác trong phát triển đổi mới sáng tạo mở - như chiến lược Hyundai đầu tư vào nghiên cứu AI - sẽ tạo nền tảng vững chắc cho những bước tiến đột phá như Avikus.
Ngoài ra, Việt Nam cũng cần sớm thiết lập các tiêu chuẩn an toàn và quy trình chứng nhận rõ ràng cho các công nghệ tàu tự hành để tạo niềm tin cho người sử dụng và đảm bảo sự phát triển bền vững của lĩnh vực này.
Bằng việc nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm từ các công ty hàng đầu như Avikus và xây dựng một chiến lược tiếp cận phù hợp với bối cảnh đặc thù của mình, ngành hàng hải Việt Nam có cơ hội vượt qua những thách thức hiện tại, khơi dậy tiềm năng to lớn của biển Đông và khẳng định vị thế của mình trên bản đồ hàng hải thế giới.
3. Vinssen: Khơi nguồn cách mạng nhiên liệu xanh trên đại dương
Ngành hàng hải toàn cầu đang chịu áp lực ngày càng tăng trong việc xanh hóa đại dương. Sự chuyển đổi này đòi hỏi sự thay đổi từ nhiên liệu hóa thạch truyền thống sang các nguồn năng lượng sạch hơn, đồng thời áp dụng các công nghệ tiên tiến.
Tuy nhiên, động lực toàn cầu mạnh mẽ trong việc giảm phát thải carbon trong ngành hàng hải không chỉ đơn giản là vấn đề tuân thủ các quy định, mà còn mở ra những cơ hội lớn cho sự đổi mới và tạo ra các triển vọng kinh tế mới.
Vinssen đã nổi lên như một doanh nghiệp tiên phong trong lĩnh vực di động hàng hải xanh với sứ mệnh thúc đẩy sự bền vững của ngành thông qua việc sử dụng năng lượng không carbon, góp phần lớn vào việc đáp ứng nhu cầu cấp thiết về việc giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường trong ngành hàng hải.
Các giải pháp động lực của Vinssen vận hành dựa trên nguyên lý chuyển đổi và sử dụng năng lượng một cách hiệu quả và thân thiện với môi trường. Đối với hệ thống động cơ điện, năng lượng được lưu trữ trong các bộ pin hiệu suất cao, thường là pin lithium-ion do chính Vinssen phát triển, sau đó cung cấp điện cho động cơ điện để tạo ra lực đẩy, giúp tàu di chuyển.
Trong khi đó, hệ thống động lực pin nhiên liệu hydro hoạt động bằng cách cung cấp khí hydro vào các chồng pin nhiên liệu. Tại đây, hydro trải qua một phản ứng điện hóa với oxy từ không khí, tạo ra điện năng, cùng với sản phẩm phụ duy nhất là nước và một lượng nhỏ nhiệt. Điện năng này sau đó được sử dụng để vận hành động cơ điện của tàu.
Đặc biệt, Vinssen còn phát triển các hệ thống hybrid, kết hợp ưu điểm của cả pin nhiên liệu hydro và pin. Trong cấu hình này, pin nhiên liệu hydro đóng vai trò là nguồn cung cấp năng lượng chính, trong khi hệ thống pin hỗ trợ khi tàu cần công suất cao đột ngột và đồng thời lưu trữ năng lượng dư thừa được tạo ra trong quá trình hoạt động ở tải thấp, từ đó tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng hydro và nâng cao hiệu quả tổng thể của hệ thống.
Việt Nam đã thể hiện cam kết quốc gia mạnh mẽ trong việc đạt được mục tiêu phát thải ròng bằng không đầy tham vọng vào năm 2050, trong lĩnh vực giao thông vận tải, bao gồm cả vận tải biển.
Việt Nam sở hữu một ngành hàng hải quan trọng với vị trí chiến lược, đóng vai trò then chốt trong thương mại quốc tế và phát triển kinh tế. Các nhà lãnh đạo Việt Nam đang tìm cách thúc đẩy tính bền vững trong ngành, và có thể học hỏi từ kinh nghiệm và sản phẩm của Vinssen để phát triển chiến lược phù hợp.
Một phần quan trọng trong chiến lược này là phát triển cơ sở hạ tầng, bao gồm đầu tư vào cơ sở hạ tầng sản xuất, lưu trữ và phân phối hydro xanh, cùng việc thiết lập các trạm nạp hydro tại các cảng biển trọng điểm. Đồng thời, việc mở rộng và hiện đại hóa cơ sở hạ tầng lưới điện tại các cảng để đáp ứng nhu cầu trạm sạc cho tàu điện và tàu hybrid là rất quan trọng để giúp thúc đẩy việc áp dụng các công nghệ xanh trong ngành công nghiệp này.
4. Tiết kiệm 90 triệu won/tàu: Định tuyến cáp chỉ với vài cú click
Trong ngành đóng tàu, hệ thống dây cáp đóng vai một trò then chốt - được ví như hệ thống thần kinh của cơ thể sống - nhờ vai trò cung cấp năng lượng và điều khiển toàn bộ các hệ thống điện trên tàu. Nhưng quá trình này thường dựa trên các phương pháp thủ công, tốn thời gian và dễ xảy ra sai sót, dẫn đến năng suất thiết kế thấp, nhiều lỗi, lãng phí vật liệu, và phát sinh thêm chi phí.
So với phương pháp thủ công, giải pháp tự động mang lại độ chính xác cao hơn, định tuyến tối ưu hơn, hướng dẫn lắp đặt chi tiết hơn, quản lý tài liệu dễ dàng hơn, tiết kiệm thời gian và giảm lãng phí vật liệu, từ đó giúp giảm chi phí tổng thể. Chính vì lý do này, công nghệ MARINOS của công ty JUN Engineering, dưới sự lãnh đạo của CEO Jeon Hyeong Jin, đã ra đời.
Điểm tạo nên sự khác biệt của MARINOS so với các giải pháp khác trên thị trường chính là khả năng hoạt động độc lập mà không cần đến các phần mềm thiết kế đóng tàu 3D quy mô lớn và đắt tiền như Aviva, vốn thường chỉ phù hợp với các tập đoàn đóng tàu lớn. Thay vào đó, MARINOS tương thích hoàn toàn với các bản vẽ CAD 2D, một định dạng phổ biến và dễ tiếp cận hơn đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Hơn nữa, MARINOS có khả năng hiểu và tuân thủ các quy tắc và ràng buộc khắt khe trong ngành đóng tàu. Người dùng có thể dễ dàng "ra lệnh" cho MARINOS về những yêu cầu về khoảng cách an toàn giữa các loại cáp, những khu vực cấm kỵ không được đi dây, hay những tiêu chuẩn về bán kính uốn cong mà mọi sợi cáp phải tuân theo. Những "luật lệ" này được MARINOS ghi nhớ và trở thành kim chỉ nam cho bước tiếp theo: tính toán đường đi và chiều dài tối ưu.
Dựa trên dữ liệu đã trích xuất và các ràng buộc đã xác định, thuật toán mạnh mẽ của MARINOS sẽ tự động tính toán đường đi tối ưu cho từng sợi cáp. Chương trình xem xét nhiều yếu tố như khoảng cách ngắn nhất, tuân thủ quy tắc và tránh các khu vực hạn chế. Sau đó, MARINOS tự động tính toán chiều dài cần thiết cho mỗi đoạn cáp, bao gồm cả độ võng và các yếu tố lắp đặt khác.
Kết quả của quá trình "tư duy" này là những báo cáo và tài liệu chi tiết, sẵn sàng cho mọi công đoạn tiếp theo. Một lịch trình cáp đầy đủ, một bảng kê chiều dài chính xác đến từng milimet, những hướng dẫn định tuyến trực quan – tất cả được MARINOS tạo ra một cách nhanh chóng và dễ hiểu.
Thông qua ứng dụng di động tích hợp, công nhân lắp đặt có thể dễ dàng truy cập thông tin chi tiết về từng đoạn cáp ngay tại công trường, bao gồm chiều dài, điểm kết nối và đường đi. Tính năng quét mã vạch giúp xác định chính xác cáp cần lắp đặt và theo dõi tiến độ công việc. Ứng dụng còn có thể cung cấp hình ảnh 3D hoặc sơ đồ để hỗ trợ quá trình lắp đặt.
Như vậy, với MARINOS, hành trình của mỗi sợi cáp trên con tàu không còn là một chuỗi các công đoạn rời rạc và dễ sai sót. Thay vào đó, nó trở thành một dòng chảy liên tục, được điều phối một cách thông minh và hiệu quả, từ bản vẽ thiết kế đến hệ thống điện hoàn chỉnh, góp phần xây nên những con tàu vững chắc và an toàn.
Một trong những dấu ấn đậm nét của công nghệ MARINOS là khả năng tiết kiệm, mỗi con tàu giờ đây có thể giảm chi phí tới 90 triệu won và giảm thiểu đến hơn 90% các đơn hàng đóng tàu do sai sót trong quá trình đo đạc.
Ngành đóng tàu Việt Nam, với khát vọng vươn mình ra biển lớn và nâng cao vị thế cạnh tranh trên thị trường toàn cầu, đang đối diện với những thách thức không nhỏ trong việc tối ưu hóa quy trình sản xuất.
Tương tự như các đồng nghiệp quốc tế, đặc biệt là các xưởng đóng tàu vừa và nhỏ, các doanh nghiệp Việt Nam thường phải vật lộn với những bất cập và sai sót tiềm ẩn trong quản lý hệ thống cáp điện phức tạp, phần lớn vẫn dựa vào các phương pháp thủ công truyền thống.
Các doanh nghiệp Việt nên xem xét nâng cao hiệu quả công việc và sẵn sàng kết nối dữ liệu với các thiết bị ứng dụng di động để thu hẹp khoảng cách thông tin giữa các bộ phận như thiết kế và sản xuất.
Việc tập trung vào các công nghệ mang lại lợi ích rõ ràng về chi phí, hiệu quả và độ chính xác, đồng thời dễ dàng tích hợp với các quy trình làm việc hiện có mà không đòi hỏi những thay đổi lớn về cơ sở hạ tầng hay đội ngũ chuyên gia cao cấp, sẽ là một hướng đi chiến lược cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam trên con đường nâng cao năng lực cạnh tranh và vươn ra thị trường quốc tế.
------
Dung Tran
