Bài Học Kinh Nghiệm: Sự Đổi Mới Của La Mã Cổ Đại

Phải mất sáu thế kỷ để thành phố Rome phát triển thành một đế chế trải dài ba lục địa. Theo truyền thuyết, Rome được lập thành vào năm 753 trước Công nguyên bởi Romulus - vị vua đầu tiên của Vương quốc La Mã. Thời kỳ đó, Roma chính là trung tâm quyền lực của Châu Âu. Nhiều nguyên nhân khác nhau đã tác động đến sự trỗi dậy và sụp đổ của nền văn minh vĩ đại này, nhưng một khía cạnh vẫn không đổi qua mọi thời đại - sự đổi mới. Văn hóa đổi mới ở La Mã cổ đại như thế nào?

Câu chuyện và bài học về sự đổi mới sáng tạo từ thời Cổ Đại

Nó bắt đầu với sự tích hai anh em mồ côi và kết thúc với hai đế chế. Hai anh em mồ côi sinh đôi Romulus và Remus - được nuôi sống bởi sữa của con sói mẹ, sau này hai anh em lập nên thành Rome, Romulus trở thành vị vua đầu tiên của Rome và thành phố được đặt theo tên ông, ông cũng trở thành vị thần Quirinus của La Mã. Ngày nay, hình ảnh hai anh em bú sữa của sói mẹ trở thành biểu tượng của thành phố Roma. Nhiều nguyên nhân khác nhau đã tác động đến sự trỗi dậy và sụp đổ của nền văn minh vĩ đại này, nhưng một khía cạnh vẫn không đổi qua mọi thời đại - sự đổi mới. Chúng ta biết rằng phần lớn các phát minh được phát triển để mang lại lợi ích cho sự tiến bộ của xã hội. Nói về những công trình xây dựng đồ sộ, những con đường chất lượng cao, cơ sở hạ tầng tri thức, khoa học vật liệu và khám phá tiềm năng công nghệ. Nhưng tại sao những phát minh đó lại không được nuôi dưỡng và phát triển tiếp theo? 

Có một câu chuyện dân gian là….

Ngày xửa ngày xưa, ở Rome, có một chủ xưởng đến gặp hoàng đế để giới thiệu sáng tạo mới nhất của mình - thủy tinh không vỡ. Anh ấy rất hào hứng tuyên bố rằng không ai khác biết cách làm ra sản phẩm này và anh ấy hy vọng sẽ nhận được phần thưởng lớn cho những sáng kiến tiếp theo của mình trong việc chế tạo các đồ vật bằng thủy tinh có thể ném xung quanh mà không bị vỡ. Nhưng những gì xảy ra tiếp theo không phải như những gì mà anh ta dự tính: hoàng đế ra lệnh hành quyết người chủ xưởng, vì nghĩ rằng phát minh tuyệt vời của anh sẽ ảnh hưởng đến giá vàng. Do vậy, anh ta chết mang theo bí mật về công thức tạo ra thủy tinh không vỡ xuống mồ. Cho đến nay, công thức của phát minh này vẫn đang là một ẩn số.

Bí ẩn về câu chuyện về Thủy tinh không vỡ 

Thoạt nhìn, câu chuyện cho thấy rằng tư duy đổi mới không được coi trọng lắm ở La Mã cổ đại. Tuy nhiên, cốt lõi của câu chuyện này không được thể hiện ở kết quả mà là ở phần đầu, khi một anh chàng có ý tưởng mới vội vã háo hức trình bày nó với ai đó có thể sẽ thưởng cho nó. Rõ ràng, các cá nhân cảm thấy điều quan trọng là phải truyền đạt ý tưởng của họ cho một người nào đó đủ mạnh, không chỉ đơn thuần để đưa chúng vào thực tiễn mà còn giúp nó trở nên phổ biến và được ứng dụng nhiều hơn. Tác động có thể có đối với giá vàng chứng tỏ ý tưởng này thông minh như thế nào. Nó tiết lộ rất nhiều về văn hóa đổi mới ở Rome vào thời điểm đó.

Câu chuyện này có thể hơi vô lý và có nhiều điểm đáng nghi, cho đến nay vẫn chưa tìm thấy được bằng chứng cụ thể về loại thủy tinh này, nhưng đã tìm thấy một vài nguồn tư liệu chính chứng minh cho sự tồn tại của nó. Mặc dù việc “mất đầu” của một người ít xảy ra hơn trong môi trường kinh doanh ngày nay, nhưng vẫn có những dấu hiệu của sự hoài nghi về những ý tưởng mới mẻ có tiềm năng đột phá.

Rất nhiều phát minh tiềm năng của người cổ đại không được phát triển mạnh mẽ càng chứng minh tầm quan trọng của người tiếp nhận ý tưởng và sự sẵn sàng đón nhận cái mới. Chính hoàn cảnh sống chịu nhiều khổ sở khi phải trở thành nô lệ đã khiến nhiều công nghệ mới ra đời như thổi thủy tinh trong suốt, ứng dụng công nghệ nano, chuẩn hóa vật liệu xây dựng,... Tuy nhiên, không có sự thôi thúc nào để thay thế lao động của con người bằng việc sử dụng các ứng dụng mới. Vì vậy, những tư tưởng này không thể phát huy hết tiềm năng. Đôi khi, các hoàng đế tìm cách chứng tỏ quyền lực của mình bằng cách từ chối các công nghệ đột phá để người dân nghèo có thể kiếm sống. Đây là lập luận phổ biến phản bác sự xuất hiện của công nghệ mới vào thời bấy giờ. 

Cup Lycurgus - bằng chứng về “công nghệ Nano” đã được sử dụng từ 1,600 năm trước

Đừng để tổ chức giết chết những ý tưởng sáng tạo như vậy 

Từ thời xa xưa, sự đổi mới sáng tạo đã khẳng định tầm quan trọng của nó. Đây là điều tất yếu để bất kỳ một tổ chức phát triển. Ngày nay, đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp thể hiện ở việc ứng dụng các giải pháp công nghệ và số hóa các quy trình. Người lãnh đạo và tinh thần sẵn sàng đón nhận cái mới của doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong bước đầu tiên trên hành trình chuyển đổi số. Tất nhiên sẽ có những sự lưỡng lự ban đầu trong giai đoạn bắt đầu này, tuy nhiên “không có gì thay đổi nếu không có gì thay đổi”. Nếu không có gì thay đổi, mọi thứ sẽ mãi đứng yên - mọi khó khăn sẽ không có cách giải quyết, mọi vấn đều không có tiến triển, con người không thể trở nên tốt hơn. Và đó không phải cách thế giới vận hành, cách các doanh nghiệp mong muốn, cách mỗi người chúng ta hướng tới. Thế giới sẽ trở nên tốt đẹp hơn nếu những ý tưởng đổi mới sáng tạo được sản sinh ra liên tục, đưa vào triển khai, đo lường đánh giá và tối ưu.