Bức tranh đổi mới sáng tạo nhìn từ Thủ đô: Tăng gần 50 bậc trên bảng xếp hạng quốc tế

Thủ đô Hà Nội, với vị thế là trung tâm kinh tế, văn hóa và giáo dục của Việt Nam, ngày càng nổi bật trong hoạt động thúc đẩy sự phát triển đổi mới, sáng tạo và khởi nghiệp. Những năm trở lại đây, việc tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp startup là một trong những ưu tiên hàng đầu của chính quyền địa phương. Theo Startupblink, năm 2023 Hà Nội tăng 48 bậc trên bảng xếp hạng các thành phố khởi nghiệp của thế giới, đứng thứ 174.

Một năm sôi động của hệ sinh thái sáng tạo mở Thủ đô

Năm 2023 là một năm tích cực cho hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại Hà Nội. Đáng chú ý, trong tổng số 72% doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại hai thành phố lớn nhất cả nước, Hà Nội đóng góp đến khoảng 1000 doanh nghiệp (chiếm 26,32%). Cũng đã có 32 vườn ươm doanh nghiệp hoạt động đa ngành, đa lĩnh vực trên địa bàn, chiếm 38,1% tổng số vườn ươm của cả nước, theo bà Đặng Thị Hương - Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ doanh nghiệp Hà Nội (Sở Kế hoạch & Đầu tư).

Tháng 10 vừa qua, UBND TP Hà Nội đã phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức sự kiện Ngày hội Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Vùng Thủ đô năm 2023 (Techfest Hanoi 2023), với chủ đề: “Hà Nội kết nối Vùng Thủ đô - sáng tạo và phát triển”. Sự kiện này là một bước tiến quan trọng trong việc thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Hà Nội. Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định đánh giá cao về sự kiện, nhấn mạnh vai trò của Techfest Hanoi 2023 trong việc khích lệ tinh thần khởi nghiệp và kết nối trong hệ sinh thái.

Việc thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) thuộc Bộ Kế hoạch và đầu tư cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác, khởi nghiệp, và nghiên cứu phát triển khoa học - công nghệ tại Thủ đô. Sự kiện này thể hiện vai trò của Bộ Kế hoạch và Đầu tư trong việc đề xuất chiến lược phát triển kinh tế - xã hội cho Chính phủ. Sự kiện này cũng chứng kiến lễ ký kết giữa NIC với các đối tác bao gồm: Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TPHCM, Google, Samsung, Intel, VinaCapital… nhằm thúc đẩy các mối liên kết trong hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Theo ông Lê Hồng Sơn, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội, trong bối cảnh “mùa đông gọi vốn”, kinh tế Thủ đô vẫn đạt mức tăng trưởng khá tích cực. Chỉ trong 9 tháng đầu năm, Hà Nội đã thu hút tổng vốn đầu tư đăng ký gần 2,53 tỷ USD, chiếm gần 12,5% tổng vốn đầu tư của cả nước, và tăng gấp 2,46 lần so với cùng kỳ năm 2022. Những con số này cho thấy hàm lượng hoạt động đổi mới sáng tạo tại Thủ đô, góp phần mạnh mẽ vào sự phát triển toàn diện của kinh tế - xã hội không chỉ của thành phố mà còn của cả khu vực vùng Thủ đô.

Định vị hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Hà Nội

Hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của Hà Nội đang từng bước phát triển dưới sự quan tâm, chỉ đạo của Đảng và Nhà nước. HĐND thành phố đã ban hành Nghị quyết số 05/2019/NQ-HĐND. Ngoài ra, UBND thành phố đã phê duyệt Đề án “Hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo trên địa bàn TP Hà Nội giai đoạn 2019 - 2025”. Những văn bản này đã đề ra quy chế đặc thù và các biện pháp cụ thể nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (ĐMST) hoạt động và phát triển.

Bên cạnh đó, đề án "Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025" (Đề án 844) do Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất cũng thúc đẩy hệ sinh thái ĐMST khởi sắc. Đề án này đã tuyển chọn và hướng dẫn những tên tuổi nổi bật trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo như FPT, Vietnam Silicon Valley, Đại học Quốc gia Hà Nội, Innovatube Solutions Việt Nam…

Ngoài ra, chương trình "Viet Startup INTERchange" thuộc đề án này cũng là một trong những bước tiến quan trọng trong việc nâng cao năng lực khởi nghiệp sáng tạo tại Thủ đô. Chương trình nhằm thúc đẩy mô hình khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại Hà Nội thông qua các khóa huấn luyện ngắn hạn tại Seoul, Hàn Quốc. Năm 2022, chương trình đã thành công khi đưa startup Việt đến Singapore, tạo ra nhiều cơ hội hợp tác và giá trị cho hệ sinh thái startup Hà Nội. Năm nay, chương trình tiếp tục thực hiện nhiệm vụ quan trọng này với sự chỉ đạo của Trung tâm Hỗ trợ Doanh nghiệp TP. Hà Nội, thu hút hơn 140 startup đăng ký tham gia và lựa chọn ra 15 startup xuất sắc kết nối trực tiếp với các tên tuổi như: Lotte World, NielsenIQ, Seoul Startup Hub, v.v.

Các chủ trương, chính sách từ HĐND, UBND thành phố và Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Kế hoạch và đầu tư mang tính định hướng chiến lược, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các doanh nghiệp khởi nghiệp và hệ sinh thái khởi nghiệp nói chung. Bằng chứng là, đầu tàu Hà Nội được xếp hạng trong top 200 thành phố khởi nghiệp toàn cầu, theo Startup Blink. 

Doanh nghiệp Thủ đô lấy đà tăng trưởng 

Đầu năm 2024, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã tiến hành thảo luận và lấy ý kiến đóng góp về việc xây dựng Nghị định thay thế Nghị định số 94/2020/NĐ-CP của Chính phủ, định rõ cơ chế và chính sách ưu đãi áp dụng cho Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia. Dự thảo này cũng tập trung vào việc sửa đổi và bổ sung các cơ chế, chính sách ưu đãi đối với các trung tâm đổi mới sáng tạo khác, đặc biệt là những đối tác có liên kết với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia. 

Gần đây, UBND thành phố Hà Nội cũng đã đưa ra Kế hoạch số 60/KH-UBND nhằm định hướng phát triển trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong năm 2024. Kế hoạch này đặt ra các mục tiêu và nhiệm vụ chi tiết liên quan đến phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cũng như phân công trách nhiệm cụ thể cho các đơn vị liên quan. 

Các chủ trương, chính sách kể trên nhấn mạnh sự cam kết để đạt được những mục tiêu quan trọng trong lĩnh vực phát triển khoa học và công nghệ của thành phố. Việc doanh nghiệp chủ động tiếp cận thông tin về các cơ chế, chính sách hỗ trợ đổi mới sáng tạo là vô cùng quan trọng. Đồng thời, doanh nghiệp cập nhật thông tin về thị trường, xu hướng, mở rộng hợp tác và liên kết với các doanh nghiệp trong và ngoài nước cũng là chiến lược khôn ngoan giúp các doanh nghiệp tận dụng mọi cơ hội để phát triển bền vững trong thời kỳ biến động này.

Đọc thêm về hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở ở một số tỉnh thành, chính sách hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo nổi bật trong Báo cáo Đổi mới sáng tạo Mở 2023. Báo cáo cung cấp cơ sở dữ liệu chiến lược cho các doanh nghiệp tại Việt Nam, tổng hợp các tiềm năng và thách thức đối với các doanh nghiệp và tập đoàn thông qua việc phân tích chi tiết về các xu hướng đổi mới sáng tạo và công nghệ trên toàn cầu, cũng như tình hình cụ thể tại Việt Nam. Bên cạnh đó, báo cáo cũng đề xuất một số phương pháp và hướng dẫn để hỗ trợ các doanh nghiệp thúc đẩy quá trình đổi mới sáng tạo.