Trong kỷ nguyên công nghệ 4.0 và thời kỳ đổi mới sáng tạo, độc quyền sáng chế đang được doanh nghiệp sản xuất hết sức chú trọng. Bằng độc quyền sáng chế được doanh nghiệp sản xuất coi trọng và đề cao vì những giá trị thiết thực chúng mang lại về mặt tài chính nói riêng và phát triển kinh doanh nói chung.

Kỷ lục đơn đăng ký bằng sáng chế toàn cầu

Theo báo cáo hàng năm do Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) công bố, bất chấp bối cảnh sau đại dịch và suy thoái kinh tế, số đơn đăng ký cấp bằng sáng chế toàn cầu 1,7% đạt con số 3,46 triệu đơn vào năm 2022, đánh dấu năm tăng trưởng thứ hai liên tiếp. Tại Việt Nam, theo Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học & Công nghệ), trong năm 2023, đơn vị này đã tiếp nhận hơn 156.000 đơn xác lập quyền sở hữu công nghiệp các loại, lượng đơn đăng ký sáng chế tại Việt Nam đã tăng 10,6%, đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp tăng 11,8%.

Nhiều chuyên gia cho rằng: Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, kỷ lục đơn đăng ký bằng sáng chế toàn cầu đến từ nhu cầu tự thân của mỗi doanh nghiệp Việt Nam và trên thế giới. Phát triển tài sản trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế được nhiều lãnh đạo quan tâm. Vấn đề bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ từ đó trở thành vấn đề “nóng” không chỉ ở Việt Nam mà còn tại rất nhiều quốc gia khác trên thế giới. 

Bàn về vấn đề này, bà Nguyễn Hương Quỳnh, Giám đốc điều hành Nền tảng kết nối đổi mới sáng tạo BambuUP cho biết, thị trường thương mại hóa bằng sáng chế là một ngành công nghiệp lớn và đang phát triển, trị giá ước tính khoảng 180 tỷ USD trên toàn cầu. Tại Việt Nam, một số thách thức đã cản trở tiềm năng tăng trưởng của nó như thiếu khung pháp lý cho thương mại hóa bằng sáng chế, khó khăn trong việc định giá sáng chế, doanh nghiệp vừa và nhỏ thiếu khả năng tìm kiếm, tiếp cận, xử lý và khảo sát thông tin. Tuy nhiên, nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam là "cơ hội vàng" để đi tắt đón đầu về khoa học và công nghệ, ứng dụng những tiến bộ, thành tựu khoa học, công nghệ của nhân loại từ bằng sáng chế. Số lượng bằng sáng chế tăng là cơ hội cho các công ty, doanh nghiệp tận dụng để bảo đảm năng suất lao động của mình. Chính phủ đang tăng cường hỗ trợ các doanh nghiệp triển khai các chương trình đổi mới sáng tạo một cách mạnh mẽ, chuyển nhanh các kiến thức, kết quả nghiên cứu thành sản phẩm… cũng là thời điểm thích hợp và lợi thế nhất để doanh nghiệp tận dụng bằng sáng chế.

Hạt nhân trong chiến lược Đổi mới sáng tạo 

Theo Báo cáo Hệ sinh thái Đổi mới sáng tạo Mở Việt Nam 2023, “Bằng độc quyền sáng chế được doanh nghiệp coi trọng và đề cao vì những giá trị thiết thực chúng mang lại về mặt tài chính nói riêng và phát triển kinh doanh nói chung”. 

Doanh nghiệp sản xuất có thể tăng trưởng doanh thu khi các sản phẩm, dịch vụ được pháp luật bảo hộ. Theo Tạp chí Công thương, so với trường hợp không đăng ký sáng chế, chi phí bảo hộ các phát minh được cấp bằng sáng chế trung bình khoảng 180 đến 240% tùy từng lĩnh vực. Nói cách khác, giá trị của sản phẩm phát minh đã tăng trung bình 2 lần sau khi được cấp bằng sáng chế. Khi giá trị sáng chế tăng lên, các hoạt động nghiên cứu & phát triển cũng sẽ diễn ra ở quy mô rộng hơn. Nếu chi phí bảo hộ sáng chế tăng 10%, kinh phí nghiên cứu & phát triển của các doanh nghiệp sẽ tăng 6%.Do đó, quyền sở hữu trí tuệ (cụ thể là bằng sáng chế) đã dần trở thành hạt nhân trong các chiến lược đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp. Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) cho biết nhu cầu cấp bằng sáng chế đã tăng từ 800.000 hồ sơ đăng ký toàn cầu vào đầu những năm 1980 lên 3,4 triệu hồ sơ trong năm 2020. 

Bằng sáng chế - giải pháp tối ưu giúp tăng hiệu quả kinh doanh  

Nhiều chuyên gia cho rằng, những ngành công nghiệp sử dụng nhiều sáng chế hoặc lao động có trình độ cao sẽ có năng suất lao động cao hơn những ngành công nghiệp sử dụng ít sáng chế hoặc nhiều lao động có trình độ thấp. Trong doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp luôn cần đến những sáng chế và giải pháp công nghệ để tăng năng suất và hiệu quả hoạt động.

Bằng sáng chế hợp pháp hóa cho phép nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng sản lượng, tăng năng suất lao động, sử dụng hợp lý tiết kiệm nguyên vật liệu… đồng thời tạo ra các giá trị kinh tế hữu hình thông qua việc chuyển giao quyền sử dụng, góp vốn, đầu tư. 

Doanh nghiệp sản xuất tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh nhờ bằng sáng chế 

Thêm vào đó, nhờ bảo hộ sản phẩm trí tuệ của tổ chức mà các doanh nghiệp có thể đảm bảo tính độc quyền trong sản phẩm, sáng chế; từ đó, gia tăng lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Tìm ra được hướng đi ngách cho phát triển là cơ hội vàng để các  doanh nghiệp sản xuất dễ dàng vươn lên khi thị trường chưa “chuyển đỏ” và còn ở những “vùng xanh” khả quan. 

Câu chuyện Vinamit đăng ký sáng chế ở Mỹ đã là một câu chuyện điển hình, có ảnh hưởng mạnh mẽ đến các doanh nghiệp sản xuất trên thị trường trong nước và quốc tế. Công ty Cổ phần Vinamit công bố, sản phẩm nước mía và nước mía lên men sản xuất theo công nghệ đông khô do Vinamit đã được Văn phòng Sáng chế và Nhãn hiệu Mỹ (United States Patent and Trademark Office - USPTO) cấp bằng sáng chế tại thị trường này.

"Từ cuối năm 2018, khi Vinamit đưa sản phẩm nước mía tươi sấy thử nghiệm ra thị trường lập tức tạo ra cơn sốt với hàng loạt đặt hàng từ khắp nơi trên thế giới. Do sản phẩm mới chưa được bảo hộ, nguy cơ bị sao chép rất lớn nên chúng tôi buộc phải hạ nhiệt thị trường, sau khi được USPTO tiếp nhận đơn bảo hộ thì mới tung sản phẩm ra thị trường. Đó là lý do vì sao phải đến năm 2020, các dòng thức uống đông khô của Vinamit mới xuất hiện trên kệ của siêu thị" - ông Nguyễn Lâm Viên, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Vinamit tiết lộ.

Sau khi nhận 4 bằng sáng chế do Cơ quan Sáng chế và Nhãn hiệu Mỹ (USPTO) cấp cho hàng loạt thức uống đông khô làm từ rau củ, trái cây nội địa, ông Nguyễn Lâm Viên, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Vinamit, cho biết con số này vẫn chưa dừng lại khi Vinamit đã đăng ký xin bảo hộ với số lượng lên đến 500 sáng chế.

Theo ông Viên, việc được cấp bằng sáng chế cho công nghệ đông khô và sản phẩm nước mía lên men tại Mỹ là nền tảng để Vinamit tiếp tục khai thác và phát triển tại thị trường này một cách mạnh mẽ với thương hiệu đã được bảo vệ. 

Khởi đầu là nước mía, hiện Vinamit tiếp tục chế biến thành công và đưa ra thị trường chuỗi sản phẩm sấy đông khô nguyên bản các loại trái cây, rau củ khác của Việt Nam. "Ai cũng mong muốn đạt doanh số cao, nhưng còn tùy thuộc vào thị trường, tuy nhiên sứ mệnh của chúng tôi là mang đến lối sống mới, sức khỏe và tươi trẻ, từ đó giúp mọi người ngày càng thành công và hạnh phúc hơn", ông Viên cho biết. Chủ tịch Nguyễn Lâm Viên kỳ vọng 5 năm tới sẽ chinh phục hơn 50 triệu người tiêu dùng, trong đó 30 triệu người Việt và 20 triệu thành viên quốc tế.

Huy động vốn và thu hút các nhà đầu tư tiềm năng 

Với các doanh nghiệp sản xuất, sở hữu trí tuệ là một điểm hấp dẫn lớn đối với các nhà đầu tư. Các công ty khởi nghiệp về sản xuất châu  u có bằng sáng chế hoặc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu thường có cơ hội tìm được tài trợ nhiều gấp 10 lần so với các công ty khác, theo báo cáo của Cơ quan Sở hữu trí tuệ châu  u. Giữa các startup nhận được vốn mồi, những công ty có một bằng sáng chế thường nhận được các khoản đầu tư trung bình cao hơn những công ty không có bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. 

Đứng trước bối cảnh tình hình kinh tế toàn cầu gặp nhiều khó khăn, mùa đông gọi vốn diễn ra ảm đạm, đầu tư từ các quỹ đầu tư mạo hiểm đã giảm xuống và dự báo sức tăng trưởng giảm đi, báo hiệu sự kết thúc của một kỷ nguyên dễ dàng tiếp cận vốn đầu tư, bằng sáng chế phát huy tối đa vai trò vốn có trong lòng doanh nghiệp. 

Với các Doanh nghiệp đang phát triển những công nghệ mới, đột phá thì đòi hỏi những mức đầu tư lớn hơn, nguồn vốn đổ về đều và cần nhiều thời gian để mới có được lợi nhuận, bằng phát minh, sáng chế và bảo hộ nhãn hiệu có thể là điểm giúp thu hút được các nhà đầu tư theo chiến lược lâu dài.

Để là những “chiến binh” dẫn đầu! 

➤ Chỉ một nút bấm "KẾT NỐI"! Thông qua Innovation Marketplace, các doanh nghiệp tại Việt Nam có thể dễ dàng tiếp cận nhiều loại bằng sáng chế có sẵn, giúp doanh nghiệp nhanh chóng đạt được lợi thế cạnh tranh trong thị trường tương ứng. Giá trị của doanh nghiệp lên tới 5% cho mỗi bằng sáng chế sở hữu thêm, cũng như tăng tốc độ tăng trưởng doanh thu lên 4,3% (Theo các nghiên cứu của IPlytics)

➤ Đọc thêm thông tin về Bằng sáng chế và tham khảo phân tích sâu hơn về sự trỗi dậy của các loại hình kinh tế mới, 12 xu hướng trong thế giới BANI và xu hướng trong 3 lĩnh vực: Sales & Marketing 4.0, An ninh mạng & Bảo mật dữ liệu, Ứng dụng của Blockchain,... cùng nhiều thông tin cập nhật tại Báo cáo Hệ sinh thái Đổi mới sáng tạo mở Việt Nam 2023. 

Báo cáo Hệ sinh thái Đổi mới sáng tạo mở Việt Nam 2023 là cơ sở dữ liệu uy tín toàn diện và cập nhật nhất về hệ sinh thái đổi mới sáng tạo (ĐMST) tại Việt Nam dành cho các nhà lãnh đạo, quản trị, phát triển chiến lược doanh nghiệp.Báo cáo tổng hợp các tiềm năng và thách thức đối với các doanh nghiệp và tập đoàn thông qua việc phân tích chi tiết về các xu hướng đổi mới sáng tạo và công nghệ trên toàn cầu, cũng như tình hình cụ thể tại Việt Nam. Bên cạnh đó, báo cáo cũng đề xuất một số phương pháp và hướng dẫn để hỗ trợ các doanh nghiệp thúc đẩy quá trình đổi mới sáng tạo.
 

Trúc Uyên