Tăng trưởng nóng hay bền vững: Hướng đi nào cho startup Việt?

Tăng trưởng là quá trình mở rộng quy mô và mức độ hoạt động của các doanh nghiệp. Khi các doanh nghiệp gia tăng được tốc độ tăng trưởng điều đó cũng có nghĩa là doanh nghiệp gia tăng được thị phần và có cơ hội nhiều hơn gia tăng lợi nhuận. Theo khảo sát toàn cầu của công ty tư vấn Strategy& (thuộc PwC), 94% nhà quản trị cấp cao cho rằng tăng trưởng phải là ưu tiên hàng đầu của mỗi doanh nghiệp. Đó dường như đang trở thành kim chỉ nam trong việc xây dựng chiến lược phát triển của nhiều lãnh đạo. Tuy nhiên đối với các startup vừa khởi sự, họ buộc phải đứng giữa lựa chọn: Nhanh chóng nắm bắt cơ hội, phát triển bùng nổ hay đi con đường dài hướng tới mục tiêu bền vững trong đại dịch? Con đường nào phù hợp với mô hình doanh nghiệp khởi nghiệp? 

"Sớm nở, tối tàn" nếu tăng trưởng "nóng"?

Các quỹ đầu tư, đặc biệt là quỹ đầu tư mạo hiểm vẫn nhắm vào các startup tăng trưởng nhanh, chưa nói đến việc có bền vững hay không vì nếu startup không tăng trưởng nhanh, các quỹ đầu tư khó lấy lại vốn từ những khoản đầu tư họ đã bỏ ra. Tuy nhiên, việc tăng trưởng này rất dễ chạm trần và nó chứng minh khả năng tăng trưởng không còn nhiều. 

Trên thực tế, tại Việt Nam, các doanh nghiệp đi theo mô hình tăng trưởng nóng bằng cách đốt tiền sẽ phải đối mặt với rủi ro. Những bài học nhãn tiền từ việc tăng trưởng 'nóng' như kỳ lân Wework (Mỹ) mất hơn 80% giá trị chỉ trong vài tháng, Greensill Capital của Lex Greensill sụp đổ bất ngờ và chóng vánh chỉ một năm sau khi nhận khoản tiền đầu tư 1,5 tỷ USD, GoBear (Singapore) gọi vốn 97 triệu USD vẫn phải đóng cửa. Hay ở Việt Nam là The Kafe, Wefit, Soya Garden … đã gục ngã khi lựa con đường phát triển bùng nổ. Những cú ngã ngựa này dấy lên hoài nghi về việc thất bại của các startup nếu tiếp tục đi vào con đường “đốt tiền” để tăng trưởng. Một nghiên cứu gần đây về hơn 1.000 doanh nghiệp trên toàn cầu của tạp chí McKinsey chỉ ra rằng, chỉ 10% các doanh nghiệp có được lợi thế lâu dài từ tốc độ tăng trưởng nhanh. Trường hợp ngược lại, phát triển nhanh không đưa lại lợi ích gì, thậm chí còn gây khó khăn cho doanh nghiệp. 

Theo ông Nguyễn Chí Thanh - Phó tổng giám đốc Viettel Telecom, mô hình đốt tiền để tăng trưởng nóng (Burn cash to scale up) không còn phù hợp và thể hiện sự yếu thế trong bối cảnh thị trường chịu tác động nặng nề bởi đại dịch Covid-19. Khi thị trường biến động, các nhà đầu tư có xu thế thận trọng hơn khi đầu tư mạo hiểm, đây chính là một trong những nguyên nhân dẫn tới các startup tăng trưởng nhanh gặp thất bại do thiếu nguồn vốn. Ở Việt Nam, lựa chọn hướng đi ngách an toàn sẽ phù hợp hơn với các startup.

FoodHub – một startup công nghệ cung cấp giải pháp thương mại điện tử dành cho thực phẩm sạch giúp kết nối người tiêu dùng và nhà cung cấp thực phẩm sạch (các cửa hàng, siêu thị, trang trại). Nếu như trước dịch, ứng dụng này chỉ có 18.000 lượt người dùng, thì chỉ sau 2 tuần giãn cách xã hội, lượng người dùng ứng dụng đã tăng thêm 7.000 người - tốc độ tăng trưởng chưa từng có trước đây. Còn hiện nay, tốc độ tăng trưởng còn lớn hơn nhiều 200, 300%. Thậm chí có những thời điểm, FoodHub lọt top 10 ứng dụng được tải xuống nhiều nhất trên các kho ứng dụng. Tuy vậy, như chia sẻ của người sáng lập FoodHub, tăng trưởng nóng chưa bao giờ là tôn chỉ của startup này. Chậm, chắc, chất lượng trên từng đơn hàng, giữ chân được người dùng lâu dài mới là tôn chỉ lớn nhất! 

Mặc dù lợi nhuận quyết định tốc độ phát triển của một doanh nghiệp, nhưng một doanh nghiệp đang phát triển nhanh chóng có thể sẽ gặp rủi ro về nguồn lực trong thời gian dài. Mặt khác, một hoạt động phát triển quá chậm sẽ có nguy cơ đình trệ cao. Vậy câu hỏi được đặt ra ở đây là: Làm sao để tăng trưởng vượt bậc nhưng vẫn bền vững? 

Ứng dụng công nghệ sẽ là một trong những cách hữu hiệu giúp doanh nghiệp tăng trưởng nhanh mà không hề “nóng”

Đổi mới sáng tạo mang tính chất sống còn đối với doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập kinh tế thế giới và đặc biệt trước làn sóng của cuộc Cách mạng công nghệ 4.0 đang diễn ra hiện nay. Bởi vậy, công nghệ trở thành yếu tố then chốt thúc đẩy tăng trưởng doanh nghiệp. Những doanh nghiệp ứng dụng nền tảng (platform) vào việc kinh doanh của mình đang chứng minh rằng công nghệ có sức mạnh to lớn như thế nào. Tiêu biểu như AirBnB, không sở hữu bất cứ khách sạn nào nhưng với sức phục vụ 6 triệu phòng tại 190 quốc gia, đã lớn hơn cả 5 “ông lớn” ngành khách sạn là Marriott, Hilton, Intercontinental, Accor, Hyatt … cộng lại. Ngay tại Việt Nam, trong ngành vận tải chúng ta có Grab, Uber, không sở hữu một chiếc xe nào nhưng đã chiếm 97% thị phần của thị trường gọi taxi bên thứ 3 và 72% thị trường gọi xe công ty, có 2 triệu tài xế (bao gồm cả ôtô và xe máy) đạt 68 triệu lượt tải và 3,5 triệu chuyến xe mỗi ngày (2017).

Đăng ký ghi danh (Listing) ngay để trở thành Cư dân của 'Vùng Đất Sáng Tạo' #The_InnoNation ngay hôm nay tại: http://ldp.to/BBUreport2022_listing07