SAU THỬ NGHIỆM, ĐIỀU GÌ GIÚP GIẢI PHÁP TUẦN HOÀN ĐI XA HƠN? GÓC NHÌN CỦA BAMBUUP TỪ BÁO CÁO GIẢI PHÁP TUẦN HOÀN TẠI VIỆT NAM

Báo cáo “Giải pháp tuần hoàn tại Việt Nam: Bài học từ Chương trình Tăng tốc Hướng tới Không Rác thải” do GIZ xuất bản giới thiệu tám mô hình kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam, từ vật liệu tái chế đến nông nghiệp và thủy sản. Từ kinh nghiệm cùng Schoolab triển khai Towards Zero Waste Accelerator, BambuUP nhìn vào một câu hỏi quyết định khả năng mở rộng của doanh nghiệp: sau thử nghiệm, ai cần ra quyết định tiếp theo và họ cần bằng chứng gì?

Một mẫu vải từ lá dứa cho thấy tiềm năng của một loại sợi mới. Để đưa sợi đó vào một dòng sản phẩm, doanh nghiệp cần biết đối tác dệt có thể xử lý vật liệu ra sao và thương hiệu thời trang muốn thử ứng dụng nào. Khi giải pháp tiến gần hơn đến thị trường, câu hỏi thay đổi và người có thể trả lời cũng thay đổi.

Doanh nghiệp tuần hoàn Việt Nam đã thử nghiệm được gì?

Thuộc khuôn khổ Go Circular, Chương trình Tăng tốc Hướng tới Không Rác thải (Towards Zero Waste Accelerator) đã chọn 10 giải pháp từ hơn 100 hồ sơ, trong đó 8 mô hình được giới thiệu trong báo cáo của GIZ về Giải pháp tuần hoàn tại Việt Nam.

Nhóm giải pháp	Các mô hình trong báo cáo
Vật liệu, logistics và thời trang	AirX Carbon phát triển pallet từ phụ phẩm nông nghiệp và nhựa khó tái chế. Ecosoi làm sợi và vải từ lá dứa. KHAAR tận dụng vải thừa, dùng mẫu 3D và thử nghiệm ý tưởng đặt trước.
Nông nghiệp và thực phẩm	Enfarm thử nghiệm giải pháp quản lý dinh dưỡng đất. Meron Farm cải thiện quản lý kho và truy xuất để giảm lãng phí thực phẩm. Nguyên Khôi Farm phát triển mô hình chăn nuôi heo hữu cơ theo hướng tuần hoàn. Lemit Foods thử nghiệm sản phẩm phối trộn mít non với thịt.
Nuôi thủy sản	Wesolife phát triển mô hình cho thuê và thu hồi thiết bị để kéo dài vòng đời sử dụng.

Các trường hợp này cho thấy một số doanh nghiệp Việt đã đưa giải pháp vào thử nghiệm thực tế với khách hàng và đối tác. Để tiến xa hơn, mỗi đội cần kiểm chứng một điều khác nhau, từ khả năng tích hợp vật liệu vào quy trình sản xuất đến mức chi phí khách hàng sẵn sàng bỏ ra để dùng thử.

Cách BambuUP đã giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực phù hợp qua Towards Zero Waste Accelerator

Từ tháng 9/2024 đến tháng 4/2025, BambuUP cùng Schoolab triển khai chương trình Towards Zero Waste Accelerator – chương trình tăng tốc dành cho startup và doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển giải pháp kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam. Qua khảo sát thực địa và trao đổi trực tiếp, chương trình xác định từng doanh nghiệp đang vướng ở khâu nào để lựa chọn hình thức cố vấn, hỗ trợ kỹ thuật và kết nối đối tác phù hợp.
Với một doanh nghiệp cần kiểm chứng nhu cầu thị trường, ưu tiên có thể là tìm khách hàng sẵn sàng dùng thử và cùng thống nhất tiêu chí đánh giá. Tương tự với một doanh nghiệp đã có tín hiệu thị trường nhưng còn vướng ở khâu sản xuất, ưu tiên có thể là tìm đối tác có dây chuyền phù hợp để thử ở quy mô lớn hơn. Giá trị của một kết nối nằm ở điều nó giúp doanh nghiệp kiểm chứng để quyết định bước tiếp theo.

Thiết kế hỗ trợ quanh quyết định sau thử nghiệm

Từ góc nhìn BambuUP, một chương trình tăng tốc nên bắt đầu bằng việc xác định ai cần ra quyết định sau thử nghiệm và họ cần thêm thông tin gì. Một bộ phận thu mua, một đối tác sản xuất và một khách hàng dùng thử có những tiêu chí khác nhau. Hiểu các tiêu chí đó giúp doanh nghiệp chọn đúng đối tác và thiết kế thử nghiệm sát với điều cần kiểm chứng.

• Khi người mua cần cơ sở so sánh, AirX Carbon đánh giá dấu chân carbon theo ISO 14067 để đối chiếu pallet của mình với các lựa chọn bằng gỗ và nhựa. Dữ liệu này giúp bộ phận thu mua có thêm căn cứ khi cân nhắc đổi vật liệu.

• Khi ứng dụng phụ thuộc vào nhiều mắt xích, Ecosoi hợp tác với Faslink và Trung Quy để phát triển thử nghiệm một dòng thời trang từ sợi lá dứa. Sự tham gia của đối tác dệt và thương hiệu giúp kiểm chứng vật liệu trong một sản phẩm cụ thể.

• Khi chi phí đầu tư ban đầu ảnh hưởng đến quyết định dùng thử, Wesolife áp dụng mô hình cho thuê thiết bị. Hộ nuôi có thể trải nghiệm thiết bị trước khi cân nhắc đầu tư, còn Wesolife có thể thu hồi thiết bị để quản lý vòng đời sản phẩm.

Ba trường hợp gợi ý một cách thiết kế thử nghiệm thực tế hơn. Ngay từ đầu, doanh nghiệp và đơn vị hỗ trợ có thể thống nhất ai sẽ xem kết quả, tiêu chí nào đủ để họ tiến tới bước tiếp theo và đối tác nào cần tham gia. Từ đó, doanh nghiệp biết nên ưu tiên đo lường, thử ứng dụng với đối tác hay điều chỉnh cách đưa sản phẩm đến khách hàng.
Ở quy mô ngành, việc nhân rộng một giải pháp tuần hoàn phụ thuộc vào nhiều quyết định như vậy, từ lựa chọn của bộ phận thu mua đến khả năng tích hợp của nhà sản xuất và mức độ sẵn sàng của người dùng. Giá trị của chương trình tăng tốc nằm ở việc giúp doanh nghiệp kiểm chứng từng điều kiện để giải pháp có thể được áp dụng rộng hơn.

Đọc toàn bộ báo cáo tại đây: Circular Solutions in Viet Nam: Lessons from the Towards Zero Waste Accelerator 

BambuUP – Connect to Innovate