TỪ THƯỢNG HẢI ĐẾN TÔ CHÂU: 4 STARTUP DEEPTECH ĐANG ĐỊNH HÌNH TƯƠNG LAI CỦA Y TẾ, AI VÀ HÀNG KHÔNG

A one-stop innovation platform facilitates meaningful connections in the Innovation Ecosystem.

Từ AI hiện thân (Embodied AI), liệu pháp tế bào gốc đến máy bay điện eVTOL, làn sóng deeptech đang từng bước giải quyết những bài toán lớn của y tế, chăm sóc sức khỏe và giao thông. Không chỉ dừng ở các đột phá công nghệ, những startup này còn cho thấy cách đổi mới sáng tạo được thương mại hóa để tạo ra giá trị thực cho xã hội.

Tuần này, Innovations of the Week sẽ cùng bạn khám phá 4 startup deeptech tiêu biểu đến từ Thượng Hải và Tô Châu, nơi đang nổi lên như những trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu châu Á.

1. UniXell Biotechnology - Liệu pháp tế bào gốc giúp tái tạo tế bào thần kinh, mở ra hướng điều trị mới cho Parkinson và động kinh 

 

Nguồn: https://www.unixell.com/en/index.aspx 

Sự gia tăng nhanh của dân số già đang kéo theo số lượng bệnh nhân mắc các bệnh thoái hóa thần kinh như Parkinson, Alzheimer hay động kinh ngày càng lớn. Tuy nhiên, phần lớn các phương pháp điều trị hiện nay vẫn dựa trên thuốc phân tử nhỏ hoặc các liệu pháp kiểm soát triệu chứng, giúp cải thiện chất lượng cuộc sống nhưng chưa thể phục hồi những tế bào thần kinh đã mất.

Trong bối cảnh đó, liệu pháp tế bào đang được xem là một trong những hướng phát triển đầy tiềm năng của y học tái tạo. Thay vì chỉ tác động lên triệu chứng, công nghệ này hướng đến việc thay thế hoặc tái tạo các tế bào thần kinh bị tổn thương, mở ra kỳ vọng điều trị tận gốc nhiều căn bệnh vốn được coi là khó chữa.

Thành lập năm 2021 tại Khu thương mại tự do Phố Đông (Thượng Hải), UniXell Biotechnology tập trung phát triển các liệu pháp tế bào dành cho bệnh Parkinson và động kinh. Công ty được đồng sáng lập bởi GS. Yuejun Chen và đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực y học tái tạo. Chỉ sau vài năm hoạt động, UniXell đã huy động 66,6 triệu USD từ hơn 20 nhà đầu tư, trong đó có Fosun Pharma, CDH Investments và Shanghai Pudong Venture Capital.

Điểm khác biệt của UniXell nằm ở việc xây dựng hoàn chỉnh chuỗi công nghệ phát triển liệu pháp tế bào, bao gồm tái lập trình tế bào, biệt hóa tế bào gốc, công nghệ theo dõi dòng tế bào SISBAR và chỉnh sửa gen có độ chính xác cao. Từ các tế bào gốc đa năng cảm ứng (iPSC), công ty biệt hóa thành các tế bào tiền thân thần kinh dopamine có độ tinh khiết cao trước khi cấy ghép vào não nhằm tái tạo các mạch thần kinh bị tổn thương. Cách tiếp cận này giúp giải quyết nguyên nhân cốt lõi của bệnh thay vì chỉ kiểm soát triệu chứng.

Hiện UniXell đang phát triển hai sản phẩm chủ lực gồm UX-DA001 dành cho bệnh Parkinson và UX-GIP001 dành cho điều trị động kinh khu trú. Đáng chú ý, UX-DA001 là liệu pháp tế bào tự thân từ iPSC đầu tiên của Trung Quốc và là liệu pháp thứ hai trên thế giới được cấp phép thử nghiệm lâm sàng (IND) cho bệnh Parkinson. Trong khi đó, UX-GIP001 trở thành liệu pháp tế bào đầu tiên của Trung Quốc bước vào thử nghiệm lâm sàng đối với bệnh động kinh.

Bên cạnh những cột mốc về nghiên cứu, UniXell còn là một trong số rất ít doanh nghiệp tế bào gốc của Trung Quốc sở hữu các chương trình thử nghiệm lâm sàng được cả Cục Quản lý Sản phẩm Y tế Quốc gia Trung Quốc (NMPA) và Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt. Năm 2024, công ty nhận Giải thưởng Đổi mới Công nghệ Đột phá Quốc gia, đồng thời công bố kết quả nghiên cứu trên Cell Stem Cell vào năm 2025, khẳng định năng lực nghiên cứu ở tầm quốc tế.

Câu chuyện của UniXell cho thấy phát triển công nghệ sinh học không chỉ phụ thuộc vào năng lực nghiên cứu mà còn cần một hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ. Với Việt Nam, việc xây dựng cơ chế chính sách phù hợp, thúc đẩy hợp tác giữa startup và bệnh viện, đồng thời định hướng sản phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế ngay từ đầu sẽ là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực y tế công nghệ cao. 

2. Fourier Intelligence - Robot AI phục hồi chức năng: Bước đệm để hiện thực hóa robot hình người trong chăm sóc sức khỏe