Tại sao “đổi mới sáng tạo” không còn là câu chuyện của riêng startup?

Năm 2020, 70-80% nguồn đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp toàn cầu đến từ nội bộ. Đến năm 2025, con số đó đã đảo ngược hoàn toàn. Giải pháp đúng không nằm ở việc tự mình làm tất cả hay hoàn toàn dựa vào nguồn lực bên ngoài, mà ở việc mở cửa - đúng lúc, đúng giải pháp, đúng đối tác.

Trong phiên trả lời phỏng vấn độc quyền cùng Vietsuccess, bà Nguyễn Hương Quỳnh - CEO của BambuUP, nguyên Tổng Giám đốc Nielsen Việt Nam & Campuchia - đã chia sẻ thẳng thắn về hành trình rẽ hướng từ tập đoàn sang kiến tạo một mô hình hoàn toàn mới cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Việt Nam.

>>> Tải xuống: 

• [EBOOK] 50 Góc nhìn về Đổi mới sáng tạo & Chuyển đổi xanh cho Doanh nghiệp
• Winning Accelerator Playbook 2026 by BambuUP

“What’s Next?”: Làm Tổng giám đốc công ty nghiên cứu thị trường toàn cầu chưa phải là đích đến cuối

Host: Thưa bà, từ vị trí lãnh đạo cấp cao tại một tập đoàn toàn cầu, điều gì đã thôi thúc bà bước sang lĩnh vực đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp?

Bà Nguyễn Hương Quỳnh: Xuất phát điểm của tôi là nghiên cứu thị trường – một lĩnh vực giúp hình thành thói quen luôn đặt câu hỏi: “What’s next?” cho doanh nghiệp, cho thị trường và cho chính bản thân mình.

Khi quan sát sự phát triển của công nghệ, tôi nhận thấy một nghịch lý: trong khi công nghệ tăng tốc rất nhanh, nhiều tập đoàn lớn lại có xu hướng chậm lại do quá trình tối ưu hóa nội bộ. Điều này đặt ra một câu hỏi lớn – liệu mô hình tăng trưởng truyền thống còn phù hợp trong bối cảnh mới?

Ở góc độ cá nhân, “what’s next” không chỉ là câu chuyện phát triển sự nghiệp, mà còn là câu hỏi về tính phù hợp (relevance) và giá trị tạo ra cho xã hội trong tương lai. Chính điều đó đã thôi thúc tôi bước ra khỏi vùng an toàn và tham gia vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Bà Quỳnh luôn đặt câu hỏi “What’s next?” cho doanh nghiệp, cho thị trường và cho chính bản thân mình

Đổi mới sáng tạo: Đừng nghĩ nó phải là một cuộc cách mạng

Host: Theo bà, "đổi mới sáng tạo" thật ra là gì? Từ này được dùng phổ biến nhưng lại được hiểu theo nhiều cách rất khác nhau.

Bà Nguyễn Hương Quỳnh: Thú vị là khi chữ "đổi mới sáng tạo" lần đầu xuất hiện, vào thế kỷ 15-16, nó không liên quan gì đến công nghệ. Nó xuất hiện trong văn bản pháp luật, và thậm chí mang ý nghĩa tiêu cực: gắn với những người nổi loạn, dị giáo, không tuân thủ trật tự.

Mãi đến cuối thế kỷ 18-19, chữ này mới dần gắn với khoa học công nghệ và mang nghĩa như chúng ta hiểu hôm nay. Và để được gọi là đổi mới sáng tạo (Innovation) cần đủ ba thành phần: ý tưởng mới, được triển khai, và tạo ra giá trị mới cho doanh nghiệp hoặc khách hàng. Thiếu 1 trong 3 thì chưa phải là đổi mới sáng tạo.

Quan trọng hơn, nhiều người nghĩ đổi mới sáng tạo phải là thứ gì đó cực kỳ đột phá, giật trời. Thực ra không phải vậy. Có ba cấp độ:

Cấp 1 - Incremental Innovation (Cải tiến liên tục): Đây là thứ chiếm 70-80% hoạt động đổi mới của mọi doanh nghiệp. Đừng xem thường nó chỉ vì nghe có vẻ "nhỏ". Điện thoại gập được, đó là incremental innovation. Tính năng mới hơn, tiện hơn, nhưng không làm đảo lộn thị trường.

Cấp 2 - Breakthrough Innovation (Đột phá): Từ điện thoại bấm phím sang màn hình cảm ứng, đó là breakthrough. Nó thay đổi hành vi người dùng đáng kể, mở ra mô hình mới, nhưng chưa phá vỡ toàn bộ ngành.

Cấp 3 - Disruptive Innovation (Phá vỡ): Từ điện thoại bàn quay dây sang điện thoại di động, đó là disruptive. Nó xóa sổ mô hình kinh doanh cũ, khai sinh một ngành công nghiệp hoàn toàn mới.

Ngay cả các tập đoàn hàng đầu thế giới, 70% ngân sách vẫn dành cho incremental innovation, 20% cho breakthrough, và chỉ 10% cho nghiên cứu disruptive, vì loại này thường cần nhiều năm, không biết " ngày đẹp trời" nào mới ra kết quả. Đây cũng là một tham chiếu tốt cho doanh nghiệp Việt khi lên kế hoạch đổi mới sáng tạo.

Từ Closed Innovation đến Open Innovation: Khi nội lực không còn là ‘vũ khí’ tối thượng

Host: Vậy Đổi mới sáng tạo mở nghĩa là gì?

Bà Nguyễn Hương Quỳnh: Trước đây, khi nói đến đổi mới sáng tạo, hầu hết doanh nghiệp đều nghĩ: "Tôi có phòng R&D, tôi có nhân viên giỏi, họ sẽ nghĩ ra ý tưởng mới." Tức là chúng ta đóng cửa trong nhà, dùng nội lực là chính. Đó gọi là closed innovation - đổi mới sáng tạo đóng.

Open innovation, đổi mới sáng tạo mở, là chúng ta mở cửa, chào đón ý tưởng từ bên ngoài, sẵn sàng bắt tay với các đối tác để cùng thiết kế, cùng sáng tạo (co-design, co-create) những giải pháp và giá trị mới.

Và con số thống kê rất đáng chú ý: Năm 2020, khoảng 70-80% nguồn đổi mới sáng tạo của các doanh nghiệp đến từ nội bộ. Chỉ đến năm 2025, con số đó đã đảo ngược hoàn toàn, với 70-80% nguồn đổi mới đến từ bên ngoài. Đây không phải xu hướng, đây là tất yếu.

Và khi một doanh nghiệp biết cách làm đổi mới sáng tạo đúng, họ có thể tăng năng suất lao động và tốc độ triển khai đổi mới lên ít nhất gấp 3 lần, trong khi chi phí đầu tư giảm 20-30%.

Đổi mới sáng tạo mở không chỉ là xu hướng, mà là chiến lược sinh tồn

Nền tảng Đổi mới sáng tạo Mở: Cây cầu nối doanh nghiệp và startups

Host: Open Innovation đã rất phổ biến trên thế giới, nhưng vẫn còn khá mới tại Việt Nam. Vậy khi triển khai mô hình này ở nước ta, bà nhận thấy nó khác gì so với các nền tảng hiện có?

Bà Nguyễn Hương Quỳnh: Khi nghiên cứu các nền tảng open innovation trên thế giới, tôi nhận ra một điểm thiếu hụt khá rõ ràng: phần lớn đều tập trung vào việc kết nối startup với nhà đầu tư. 

Tức là trọng tâm nằm ở dòng vốn - giúp startup tăng tốc. Nhưng vấn đề cốt lõi của một startup không chỉ là tiền. Để tồn tại và phát triển bền vững, họ cần khách hàng và thị trường thật.

Và ai chính là khách hàng đó? Không ai khác ngoài các doanh nghiệp và tập đoàn đang vận hành ngoài kia. Đây mới là nguồn cầu thực, là nơi các giải pháp đổi mới có thể được kiểm chứng, triển khai và tạo ra giá trị lâu dài.

Tại Việt Nam, với gần một triệu doanh nghiệp đang hoạt động, nhu cầu đổi mới sáng tạo là liên tục và ngày càng cấp thiết. Điều này tạo ra một thị trường khổng lồ, không chỉ cho đổi mới, mà còn cho sự phát triển bền vững của startup.

Vấn đề đặt ra là: làm thế nào để đưa hai phía này đến với nhau một cách hiệu quả? Làm sao để doanh nghiệp tìm được đúng giải pháp, và startup tiếp cận được đúng khách hàng?

Vì vậy, khi xây dựng Nền tảng Đổi mới sáng tạo Mở, cách tiếp cận cần thay đổi. Nó không thể chỉ là một kênh gọi vốn, mà phải là một “kiềng ba chân” gồm: doanh nghiệp, startup, và nền tảng kết nối. 

BambuUP là ‘cây cầu’ kết nối doanh nghiệp, tập đoàn với startups, tạo nền kiềng 3 chân bền vững cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Trong đó:

• Doanh nghiệp đóng vai trò bên tạo nhu cầu,
• Startup là bên cung cấp giải pháp,
• Nền tảng là chất xúc tác giúp hai bên gặp nhau, hợp tác và cùng tạo ra giá trị

Chỉ khi ba yếu tố này vận hành đồng thời, Open Innovation mới thực sự phát huy hiệu quả - giúp các bên không chỉ “gặp nhau”, mà còn “làm được việc với nhau”, từ đó tạo ra những giải pháp phục vụ trực tiếp cho nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

—------

Vậy, những hình thức đồng sáng tạo giá trị phổ biến nhất trên thị trường hiện nay là gì?

Mời doanh nghiệp đón đọc bài tiếp theo trong series: Tập 2: "5 mô hình đồng sáng tạo và nghịch lý ngôn ngữ giữa startup & tập đoàn" 

Bởi thực tế là: startup và tập đoàn tìm được nhau đã khó, nhưng để làm việc hiệu quả với nhau còn khó hơn. Khi một bên vận hành theo nhịp quý, quy trình và kiểm soát rủi ro; bên còn lại chạy theo từng giờ, ưu tiên tốc độ và thử nghiệm.

Theo dõi BambuUP để cập nhật chuỗi bài chia sẻ thực chiến về Đổi mới sáng tạo - dành cho doanh nghiệp, tập đoàn đang tìm hướng chuyển mình, và startup đang tìm đúng cửa để bước vào.

—-----------

Phượng Lê.