📖 MỤC LỤC BÀI VIẾT 📖
Tại Việt Nam, các địa phương trên cả nước đang nỗ lực đẩy mạnh tích lũy tín chỉ carbon rừng, thực hiện Quyết định số 524/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Trên thế giới, nhiều quốc gia cũng đang áp dụng công nghệ tiên tiến để tối ưu hóa và đảm bảo chất lượng các dự án trồng rừng, từ đó tăng cường hiệu quảbảo tồn và phục hồi hệ sinh thái, góp phần đối phó với biến đổi khí hậu.
>>>Xem thêm: Bảo vệ đại dương – Giữ gìn nguồn sống
1. Công nghệ AI bảo vệ rừng nhiệt đới
Rainforest Connection - thành lập vào năm 2014 tại San Francisco, Mĩ - là một startup sử dụng công nghệ để bảo vệ rừng nhiệt đới và các sinh vật đang bị đe dọa. Theo thống kê của Liên Hợp Quốc, lên đến 90% hoạt động khai thác gỗ tại các khu rừng nhiệt đới diễn ra bất hợp pháp. Để chống chọi lại hiện tượng đó, Rainforest Connection đã sử dụng trí tuệ nhân tạo để giám sát âm thanh, phát hiện khai thác gỗ trái phép và đe dọa hệ sinh thái theo thời gian thực. Từ đó, họ xây dựng cơ sở dữ liệu âm thanh rừng nhiệt đới để hỗ trợ bảo tồn đa dạng sinh học và chống phá rừng.
Từ đó, Rainforest Connection thiết kế thiết bị Guardian để liên tục thu thập và xử lý dữ liệu từ môi trường xung quanh. Khi kết nối bằng GSM hoặc Wifi, thiết bị ghi lại âm thanh từ môi trường và truyền trực tiếp lên đám mây để phân tích ngay lập tức. Nếu kết nối qua vệ tinh, thiết bị sẽ tự phân tích dữ liệu và gửi cảnh báo theo thời gian thực. Nền tảng Guardian ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và máy học, cung cấp thông tin nhanh chóng về tình trạng hệ sinh thái rừng, phát hiện các hành vi gây hại và hỗ trợ kiểm lâm xác định, ngăn chặn các hoạt động phá hoại kịp thời. Hơn nữa, Rainforest Connection cũng hỗ trợ các cộng đồng nghiên cứu âm sinh học và âm học sinh thái bằng các dữ liệu họ thu được từ hệ thống Guardian, nhằm thúc đẩy sự phát triển của lĩnh vực bảo tồn.
>>>Xem thêm: Đổi Mới Sáng Tạo Mở (Open Innovation): Mô Hình Đột Phá Giúp Tăng Tốc Đổi Mới Sáng Tạo
2. Trồng rừng bằng công cụ tìm kiếm
Vào năm 2009 tại Berlin, Đức, với sứ mệnh thúc đẩy việc trồng rừng trên toàn cầu, startup Ecosia vận hành một công cụ tìm kiếm mà người dùng có thể trực tiếp hỗ trợ xây dựng một hành tinh xanh hơn và khỏe mạnh hơn với mỗi lượt tìm kiếm.
Mỗi năm, thế giới mất khoảng 10 triệu hecta rừng, nhưng một nửa trong số đó được tái sinh, dẫn đến mức mất rừng thực tế khoảng 5 triệu hecta mỗi năm. Phần lớn — 95% — tình trạng phá rừng diễn ra tại các khu vực nhiệt đới. Tuy nhiên, không phải tất cả đều để phục vụ nhu cầu tại chỗ; 14% diện tích rừng bị mất là do nhu cầu tiêu dùng từ các quốc gia giàu có nhất thế giới.
Từ đó, với sứ mệnh đóng góp vào việc bảo vệ môi trường thông qua hoạt động trồng cây, khác biệt với các công cụ tìm kiếm khác, Ecosia dành ra 100% lợi nhuận từ quảng cáo để tài trợ cho các dự án trồng cây, các sáng kiến bảo vệ môi trường, đặc biệt ở những khu vực bị ảnh hưởng trầm trọng bởi nạn phá rừng. Công ty cam kết minh bạch, công bố báo cáo tài chính hàng tháng để người dùng thấy rõ cách sử dụng nguồn quỹ. Những báo cáo này cho phép người dùng theo dõi chi tiết số tiền kiếm được từ quảng cáo đã được sử dụng như thế nào để hỗ trợ các dự án môi trường. Đến nay, Ecosia đã tài trợ cho việc trồng hàng triệu cây, góp phần chống biến đổi khí hậu, bảo vệ đa dạng sinh học và cải thiện sinh kế của cộng đồng địa phương.
>>>Xem thêm: Tối ưu xây dựng: Phát triển bền vững và hiệu quả
3. Cùng máy bay không người lái trồng rừng
Thành lập vào năm 2017 tại Seattle, Mĩ, Mast Reforestation là một startup ứng dụng các công nghệ hiện đại như drone, trí tuệ nhân tạo, và hình ảnh vệ tinh để thúc đẩy hiệu quả của việc phục hồi những khu rừng bị ảnh hưởng bởi cháy rừng. Họ sử dụng drone để rải hạt giống một cách chính xác ở những khu vực khó tiếp cận, kết hợp với AI và phân tích dữ liệu để tối ưu hóa quy trình trồng và giám sát sự phát triển của cây. Phương pháp này giúp việc trồng rừng trở nên nhanh chóng, tiết kiệm chi phí và đạt hiệu quả cao trong việc phục hồi hệ sinh thái.
Để có thể mở rộng quy mô trồng rừng một cách hiệu quả, nhanh chóng và tiết kiệm chi phí, Mast Reforestation áp dụng một mô hình vận hành tiên tiến, kết hợp giữa công nghệ cao và các phương pháp khoa học để thực hiện các dự án trồng rừng quy mô lớn một cách hiệu quả. Họ sử dụng drone để phân phát hạt giống vào những khu vực khó tiếp cận, đặc biệt là những vùng đất bị tàn phá do cháy rừng hoặc suy thoái. Các drone này có thể mang theo và rải hàng nghìn hạt giống một cách chính xác, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí so với phương pháp trồng cây truyền thống, đồng thời giảm thiểu tác động đến môi trường.
Ngoài việc sử dụng drone, Mast Reforestation còn kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu để tối ưu hóa quy trình trồng cây. AI được sử dụng để phân tích hình ảnh vệ tinh và dữ liệu địa lý, giúp đánh giá chất lượng đất, xác định những khu vực cần trồng cây và lựa chọn các giống cây phù hợp nhất với từng vùng sinh thái. Hệ thống phân tích dữ liệu giúp giám sát sự phát triển của cây trồng, theo dõi sự thay đổi của môi trường và điều chỉnh chiến lược trồng cây nếu cần thiết, đảm bảo rằng các khu vực phục hồi có thể duy trì sự sống lâu dài.
Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, năm 2023, Việt Nam có 1.722,3 ha rừng bị thiệt hại, tăng 53,5% so với năm trước, trong đó diện tích rừng bị chặt, phá là 1.047,8 ha, giảm 3%; diện tích rừng bị cháy là 674,5 ha, gấp 16,3 lần so với năm 2022. Với cách ứng dụng công nghệ của Mast Reforestation, Việt Nam có thể có cơ hội được tiếp xúc và học hỏi về cách kết hợp giữa công nghệ cao và các phương pháp khoa học để mở rộng được quy mô phục hồi rừng một cách nhanh chóng và tối ưu.
4. Vệ tinh phát hiện rừng mắc “bệnh”
Vào năm 2018, tại San Francisco, Mĩ, Pachama được thành lập từ niềm trăn trở của các nhà sáng lập, những người lớn lên ở Nam Mỹ và chứng kiến nạn phá rừng nghiêm trọng tại Amazon. Lấy cảm hứng từ sự cấp bách của bảo tồn thiên nhiên, họ chuyển đến Silicon Valley và, từ một cabin giữa rừng Redwood, sáng lập Pachama nhằm kết hợp công nghệ tiên tiến với tài trợ phục hồi rừng, góp phần chống biến đổi khí hậu và bảo vệ đa dạng sinh học.
Quá trình hoạt động của Pachama có thể được chia thành các bước chính sau:
a. Thu thập và phân tích dữ liệu rừng: Pachama sử dụng hình ảnh vệ tinh chất lượng cao kết hợp với dữ liệu từ cảm biến từ xa và bản đồ địa lý để giám sát tình trạng rừng trên toàn cầu. Họ áp dụng các thuật toán trí tuệ nhân tạo để phân tích dữ liệu này, xác định diện tích rừng, đánh giá mức độ lưu trữ carbon, và phát hiện các dấu hiệu của suy thoái hoặc phá rừng. Phương pháp này giúp đảm bảo các dữ liệu thu thập được cập nhật liên tục và chính xác.
b. Xác minh các dự án rừng: Các dự án tái trồng và bảo tồn rừng được đưa vào nền tảng của Pachama phải trải qua một quy trình xác minh nghiêm ngặt. Dựa trên dữ liệu thực tế và phân tích công nghệ, Pachama đánh giá khả năng lưu trữ carbon và mức độ bảo tồn hệ sinh thái của từng dự án, đảm bảo rằng các dự án này đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và mang lại hiệu quả thực sự trong việc giảm phát thải.
c. Kết nối các bên liên quan: Pachama đóng vai trò là cầu nối giữa các công ty, tổ chức muốn bù đắp lượng khí thải carbon và các dự án trồng rừng đạt chuẩn. Thông qua nền tảng trực tuyến, các tổ chức có thể đầu tư vào các dự án rừng để bù đắp lượng khí thải của mình. Pachama cung cấp báo cáo chi tiết về tác động môi trường, từ lượng carbon được lưu trữ đến mức độ bảo vệ hệ sinh thái, giúp các đối tác tin tưởng vào hiệu quả của khoản đầu tư.
d. Theo dõi liên tục và báo cáo minh bạch: Sau khi kết nối và triển khai tài trợ, Pachama tiếp tục theo dõi các dự án thông qua dữ liệu vệ tinh và công nghệ AI. Họ cung cấp các báo cáo định kỳ về tiến độ và tác động của dự án, giúp các nhà tài trợ nắm bắt chính xác hiệu quả mà họ đang tạo ra. Quá trình này đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm, từ đó tăng cường niềm tin và sự ủng hộ đối với các dự án tái trồng và bảo tồn rừng.
e. Thúc đẩy mở rộng quy mô: Pachama không chỉ tập trung vào các dự án hiện tại mà còn tìm cách mở rộng quy mô bảo tồn rừng. Bằng cách tận dụng nguồn tài trợ từ các công ty, họ giúp các dự án nhỏ lẻ hoặc các khu vực bị suy thoái có cơ hội phục hồi, đóng góp vào mục tiêu bảo vệ hành tinh lâu dài.
