Chiến Đấu Chống Tuyệt Chủng: Vai Trò Quyết Định của Công Nghệ

Theo Living Planet Index 2024, trung bình các quần thể động vật hoang dã đã suy giảm 73% kể từ năm 1970, với khoảng 50% các quần thể được nghiên cứu đang trên đà suy giảm. Hơn nữa, các nghiên cứu gần đây cũng chỉ ra rằng tỷ lệ tuyệt chủng của các loài chim và động vật có vú có thể tăng gấp mười lần trong những thập kỷ tới. Vì vậy, đã có một số startup phát triển công nghệ để bảo vệ động vật là một bước tiến quan trọng trong công tác bảo tồn và quản lý động vật hoang dã. Những cải tiến này không chỉ giúp bảo vệ các loài động vật quý hiếm mà còn tạo ra cơ hội mới cho sự phát triển bền vững trong công tác bảo tồn toàn cầu.

>>>Xem thêm: Bảo vệ đại dương – Giữ gìn nguồn sống

1. Công nghệ chống chọi buôn bán động vật trái phép

Được thành lập vào năm 2015, tại Mỹ, Pembient đặt mục tiêu sử dụng công nghệ sinh học tiên tiến để tạo ra các sản phẩm thay thế tổng hợp cho những sản phẩm động vật hoang dã, như sừng tê giác, từ đó góp phần giảm thiểu nạn buôn bán động vật hoang dã trái phép và bảo vệ các loài động vật đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. Pembient sử dụng công nghệ chỉnh sửa gen và in 3D để sản xuất các phiên bản nuôi cấy trong phòng thí nghiệm của các sản phẩm động vật nhằm giải quyết cả vấn đề đạo đức và môi trường liên quan đến nạn săn bắt và buôn bán động vật hoang dã.

Pembient - Sử Dụng Công Nghệ Sinh Học Để Bảo Vệ Tê Giác
Pembient - Sử Dụng Công Nghệ Sinh Học Để Bảo Vệ Tê Giác
Mặc dù thương mại quốc tế sừng tê giác về lý thuyết là bất hợp pháp, nhưng nạn buôn lậu vẫn tiếp tục. Những kẻ săn trộm vẫn thu hoạch sừng tê giác từ Nam Phi, và phần lớn trong số đó cuối cùng được đưa đến các làng thủ công ở Đông Nam Á. Tại đây, sừng tê giác được chế tác thành các món đồ trang trí, cùng với sừng hợp pháp từ trâu nước, bò và gia súc. Mặc dù tất cả các loại sừng đều chứa cùng một loại protein sợi, nhưng sừng tê giác lại được ưa chuộng hơn vì có thể chạm khắc thành các tác phẩm lớn. Các nhà sưu tập giàu có rất trân trọng những tác phẩm điêu khắc từ sừng tê giác vì sự hiếm có của chúng.

Để đối phó với vấn đề này, Pembient sử dụng keratin, một loại protein sợi, và DNA tê giác để sản xuất bột khô, sau đó được in 3D thành sừng tê giác tổng hợp có cấu trúc gen và quang phổ tương tự như sừng tê giác thật. Công ty dự định sẽ tràn ngập thị trường sừng tê giác ở Trung Quốc với giá chỉ bằng 1/8 giá của sừng thật, qua đó làm giảm giá bán mà những kẻ săn trộm có thể thu được, cuối cùng buộc chúng phải ngừng hoạt động. Matthew Markus, CEO của Pembient nói rằng: "Chúng tôi có thể sản xuất một sản phẩm sừng tê giác thực sự tinh khiết hơn cả sừng tê giác từ động vật hoang dã. Sừng tê giác trong phòng thí nghiệm tinh khiết như sừng của một con tê giác cách đây 2.000 năm."

Pembient mang đến bài học về việc sử dụng công nghệ sinh học để giải quyết vấn đề bảo tồn động vật và bảo vệ môi trường. Với Việt Nam, việc áp dụng công nghệ tạo ra các sản phẩm thay thế như sừng tê giác tổng hợp có thể giúp giảm nạn săn bắt trái phép và bảo vệ các loài động vật quý hiếm. Đồng thời, đây cũng là cơ hội phát triển ngành công nghiệp bền vững mà không làm tổn hại đến thiên nhiên.

>>>Xem thêm: Đổi Mới Sáng Tạo Mở (Open Innovation): Mô Hình Đột Phá Giúp Tăng Tốc Đổi Mới Sáng Tạo

2. Lớp bảo vệ nhân tạo cho động vật

Thành lập vào năm 2021 tại New York, Mĩ, Forager chuyên tập trung nghiên cứu về vật liệu mycelium để cho ra đời Forager™ Foams và Hides để có thể không những thay thế cho các vật liệu đến từ động vật và không gây ảnh hưởng đến hệ sinh thái, mà còn có thể đáp ứng các tiêu chuẩn cao nhất của ngành công nghiệp thời trang.

Forager - Bảo vệ động vật Với Da Mycelium Trong Ngành Thời Trang
 Forager - Bảo vệ động vật Với Da Mycelium Trong Ngành Thời Trang
Vật liệu nguồn gốc từ động vật không chỉ đòi hỏi một lượng tài nguyên và diện tích đất khổng lồ mà còn góp phần vào nguy cơ tuyệt chủng của các loài động vật. Việc khai thác động vật để lấy da, lông, hoặc các sản phẩm khác cũng làm suy giảm các quần thể động vật, góp phần làm tăng nguy cơ tuyệt chủng của những loài có giá trị kinh tế hoặc sinh học cao. Sau khi động vật được nuôi dưỡng, việc chế biến các sản phẩm từ động vật cũng gây ra tác động tiêu cực. Quá trình thuộc da, chẳng hạn, sử dụng hóa chất độc hại như crom và formaldehyde không chỉ ô nhiễm môi trường mà còn làm gia tăng nguy cơ suy thoái hệ sinh thái, khiến nhiều loài động vật khác bị đe dọa hoặc biến mất vĩnh viễn.

Ngược lại, nấm có thể — và thực tế là — phát triển ở mọi nơi, bao gồm cả trên các sản phẩm phụ nông nghiệp trong các trang trại thẳng đứng của chúng ta. Với công nghệ AirMycelium, Forager có thể sản xuất 3 triệu mét vuông vật liệu mỗi năm trên một mẫu đất. Bằng cách kiểm soát sự phát triển này, các sản phẩm từ mycelium tinh khiết như da, xốp và các vật liệu khác có thể được sản xuất thành các tấm lớn, rộng gần 6 feet và dài hàng chục feet. Chỉ có phân compost, nước và một lượng nhỏ CO2 là các sản phẩm phụ. Quy trình AirMycelium khiến mycelium thuần khiết tạo ra các mô dày đặc, và da mycelium mang lại nhiều ưu điểm so với da truyền thống trong ngành thời trang. Chúng tạo ra màu sắc sống động và kết cấu bền, dẻo mà không cần hóa chất độc hại hay chất thải. Quy trình hoàn thiện sử dụng nhiệt, áp lực và hóa chất sinh học thay vì lớp phủ từ dầu mỏ, mang lại nhiều lựa chọn hơn so với da truyền thống, ít khuyết điểm và biến động giá. Khi bị vứt bỏ, mycelium sẽ trở lại với Trái Đất như một dưỡng chất, không phải chất ô nhiễm.

Việt Nam có thể học hỏi từ Forager về cách phát triển và ứng dụng công nghệ mycelium để thay thế các vật liệu nguồn gốc từ động vật, từ đó giảm bớt sự khai thác tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ động vật hoang dã. Việc sử dụng mycelium không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường mà còn bảo vệ các loài động vật khỏi nguy cơ tuyệt chủng do nhu cầu sử dụng sản phẩm từ da, lông hay các vật liệu khác. Đây là một hướng đi bền vững, đồng thời nâng cao nhận thức và thúc đẩy các giải pháp bảo vệ động vật trong nền kinh tế xanh.

>>>Xem thêm: Tối ưu xây dựng: Phát triển bền vững và hiệu quả

3. Vệ binh AI giám sát động vật

Khác với những nỗ lực bảo tồn truyền thống, Conservation X Labs - thành lập vào năm 2016 tại Mỹ - tập trung vào việc tận dụng công nghệ tốt nhất, sự đổi mới mới nhất, trí tuệ liên ngành và sức mạnh của thị trường để mạnh dạn đối mặt với vấn đề lớn nhất mà hành tinh đang phải đối mặt, sự kiện tuyệt chủng hàng loạt thứ 6.

Conservation X Labs - Công nghệ tiên tiến để giám sát động vật
Conservation X Labs - Công nghệ tiên tiến để giám sát động vật
Hành tinh của chúng ta đang tiến tới một giai đoạn thay đổi cực kỳ lớn, và chúng ta đang dần thất thế trong cuộc chiến bảo tồn nó. Các tác nhân gây mất đa dạng sinh học, như biến đổi khí hậu và các loài xâm hại, đã trở nên tồi tệ hơn: chúng ta đang mất các loài với tốc độ gấp 1.000 đến 10.000 lần so với tỷ lệ bình thường. Những phương pháp hiện tại đã làm chậm lại sự tồi tệ của vấn đề, nhưng vẫn chưa thể đảo ngược được những xu hướng đáng lo ngại này. Mặc dù con người đã thúc đẩy đợt tuyệt chủng thứ sáu này, Conservation X Labs tin rằng con người cũng có khả năng đảo ngược nó.

Họ đang chuyển đổi công việc bảo tồn từ việc chỉ vẽ ra ranh giới trên bản đồ hay ghi chép sự suy giảm của các loài thành việc chỉ đạo trí tuệ liên ngành, tài nguyên và công nghệ để triển khai các giải pháp ở quy mô lớn. Họ không chỉ giải quyết các vấn đề riêng lẻ mà còn tái tưởng tượng lại các nền kinh tế và điều chỉnh lại các động lực hướng tới những lựa chọn có lợi cho hành tinh. Conservation X Labs' Sentinel nâng cấp các công cụ giám sát động vật hoang dã — như camera theo dõi và máy ghi âm âm thanh — bằng công nghệ AI tiên tiến và trực quan, xử lý dữ liệu môi trường ngay lập tức khi nó được thu thập. Với sự hỗ trợ của AI tích hợp, họ có thể giám sát các loài xâm lấn, săn trộm và buôn bán động vật hoang dã, bệnh động vật lây sang người, cũng như sự thay đổi trong hành vi của động vật. Sentinel cũng cung cấp thông tin thời gian thực qua mạng vệ tinh và di động, mang đến cho các nhà bảo tồn khả năng phản ứng nhanh chóng với các mối đe dọa đối với động vật hoang dã thông qua các quyết định thông minh, dựa trên dữ liệu.

Việt Nam có thể học hỏi từ Conservation X Labs trong việc áp dụng công nghệ tiên tiến và trí tuệ liên ngành vào công tác bảo tồn động vật và bảo vệ hệ sinh thái. Việc sử dụng AI và các công cụ giám sát hiện đại như của Sentinel giúp tăng cường khả năng phát hiện và ứng phó nhanh chóng với các mối đe dọa như săn trộm, buôn bán động vật hoang dã, và bệnh dịch từ động vật. Ngoài ra, việc kết hợp dữ liệu lớn và các giải pháp sáng tạo có thể giúp Việt Nam phát triển những chiến lược bảo tồn hiệu quả hơn, đặc biệt trong việc bảo vệ các loài động vật nguy cấp và duy trì đa dạng sinh học của đất nước.

4. Thiên thần hộ mệnh của động vật

Wildlife Drones được thành lập vào năm 2015 tại Úc, sứ mệnh của họ là giúp các nhà bảo tồn động vật giám sát và bảo vệ các quần thể động vật hoang dã thông qua công nghệ drone. Bằng cách sử dụng drone được trang bị cảm biến tiên tiến và hệ thống định vị GPS, Wildlife Drones nhằm giảm chi phí và tác động của các phương pháp giám sát động vật truyền thống như tuần tra mặt đất, đồng thời cải thiện hiệu quả trong việc theo dõi chuyển động của động vật, phát hiện hoạt động săn trộm và giám sát sự đa dạng sinh học ở các khu vực xa xôi.

Wildlife Drones - Cùng drone bảo vệ các loài nguy cấp
 Wildlife Drones -  Cùng drone bảo vệ các loài nguy cấp
Việc tìm kiếm tín hiệu radio trong những vùng đất rộng lớn và khó khăn như đầm lầy hay những dãy núi hiểm trở không chỉ là một nhiệm vụ đầy thử thách về mặt vật lý, mà còn mang ý nghĩa rất quan trọng trong công tác bảo tồn động vật. Công tác tìm kiếm tín hiệu trong các khu vực khó khăn này đòi hỏi rất nhiều thời gian, công sức và chi phí. Đội ngũ bảo tồn phải làm việc trong điều kiện khắc nghiệt, đôi khi phải di chuyển hàng nghìn kilomet vuông để tìm ra dấu vết của động vật. Mặc dù khó khăn, đây là một phần không thể thiếu trong nỗ lực bảo vệ các loài động vật hoang dã, đặc biệt là khi những loài này đang phải đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng nghiêm trọng.

Wildlife Drones sử dụng drone tiên tiến được trang bị cảm biến GPS và khả năng thu sóng từ các thẻ VHF gắn trên động vật để theo dõi chúng trong thời gian thực. Các drone này có khả năng bay tự động, cho phép chúng di chuyển qua những khu vực rộng lớn và khó tiếp cận như rừng rậm, đầm lầy hay dãy núi mà không cần sự điều khiển trực tiếp của con người. Các cảm biến và bộ thu sóng được trang bị trên drone có thể phát hiện tín hiệu từ thẻ VHF gắn trên động vật, giúp xác định chính xác vị trí của chúng.

Dữ liệu thu thập được từ các drone sẽ được truyền về ngay lập tức, cho phép các nhà nghiên cứu theo dõi và phân tích chuyển động, hành vi và các xu hướng di cư của động vật. Điều này không chỉ giúp theo dõi động vật trong môi trường tự nhiên mà còn hỗ trợ công tác bảo tồn, phát hiện kịp thời các mối đe dọa như săn trộm hay mất môi trường sống. Việc sử dụng drone giúp giảm chi phí và tiết kiệm thời gian so với các phương pháp theo dõi truyền thống, đồng thời hạn chế sự xáo trộn đối với động vật.

Wildlife Drones mang đến bài học quan trọng về việc áp dụng công nghệ tiên tiến vào công tác bảo tồn động vật. Với Việt Nam, nơi có nhiều loài động vật hoang dã quý hiếm, việc sử dụng drone để theo dõi và giám sát động vật trong môi trường tự nhiên có thể giúp bảo vệ các loài nguy cấp một cách hiệu quả và tiết kiệm chi phí. Công nghệ drone giúp dễ dàng tiếp cận những khu vực khó khăn như rừng rậm, đầm lầy mà các phương pháp truyền thống không thể tiếp cận, đồng thời giảm thiểu tác động xâm lấn đến động vật. Wildlife Drones cũng dạy Việt Nam cách kết hợp công nghệ với bảo tồn, nâng cao hiệu quả công tác nghiên cứu và bảo vệ động vật, đặc biệt trong bối cảnh nạn săn trộm và mất môi trường sống đang gia tăng.
Bấm để xem các bài viết liên quan

Kiệt

 

Đã copy link

Chia sẻ:

Tin tức liên quan

Ảnh cho bài SEO vs InnoUP + Design elements (1).png
Thứ 6, 20/03/2026
Talk with CEO: The 3 “FIT” factors for Open Innovation in 2026
Standing at the edge of rapid technological disruption and market volatility, the biggest question facing business leaders today is no longer “Should we innovate?” but rather “How can we innovate faster and more effectively?”
Thumbnail.png
Thứ 6, 20/03/2026
Talk with CEO: 3 chữ FIT cho Đổi mới sáng tạo Mở năm 2026
Đứng trước sự thay đổi vũ bão của công nghệ và biến động thị trường, câu hỏi lớn nhất mà các lãnh đạo doanh nghiệp phải đối mặt không còn là "Có nên đổi mới hay không?" mà là "Làm thế nào để đổi mới nhanh hơn và hiệu quả hơn?"
LIVE POST UPDATE (1).png
Thứ 3, 17/03/2026
When young people choose their starting point again: Social innovation is the quiet catalyst reshaping the future of migration
Behind the dream of “leaving home to build a new life,” there are sometimes devastating traps of human trafficking. Rather than gambling their futures on uncertain journeys, a generation of young Vietnamese is bravely choosing to stay. Through entrepreneurship and social innovation, they are putting down roots in their hometowns, turning community challenges into sustainable business models that create real livelihoods and meaningful social impact.