🎄 MỤC LỤC BÀI VIẾT 🎄
Nghị định mới về phí bảo vệ môi trường đối với khí thải đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong hành trình phát triển bền vững của Việt Nam. Không chỉ thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ xanh, nghị định còn mở ra cơ hội vàng cho những lãnh đạo tiên phong đổi mới sáng tạo, đồng thời đặt ra thách thức không nhỏ trong việc cân bằng chi phí và hiệu quả. Làm thế nào để doanh nghiệp vượt qua trở ngại và tận dụng tối đa tiềm năng từ chính sách mới?
>>> Xem thêm: Tín Chỉ Carbon Là Gì? Thị Trường Tín Chỉ Carbon Ở Việt Nam
1. Bước ngoặt pháp lý: Luật mới mở ra kỷ nguyên phát triển bền vững cho Việt Nam
Ngày 21/11/2024, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị định 153/2024/NĐ-CP quy định về phí bảo vệ môi trường đối với khí thải [1]. Đây là một bước tiến lớn trong nỗ lực giảm thiểu ô nhiễm không khí và bảo vệ môi trường sống, đặc biệt trong việc kiểm soát và giảm thiểu ô nhiễm không khí từ các cơ sở sản xuất, công nghiệp.
Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định mới về phí bảo vệ môi trường đối với khí thải (Nguồn: Sưu tầm)
Cách tính phí được quy định rõ ràng, bao gồm phí cố định và phí biến đổi dựa trên lưu lượng khí thải và mức độ ô nhiễm của các chất như bụi, NOx, SOx, và CO. Đối với các cơ sở có hệ thống quan trắc khí thải tự động hoặc định kỳ, phí biến đổi sẽ được tính dựa trên số liệu quan trắc thực tế.
Việc thu phí sẽ được giao cho Sở Tài nguyên và Môi trường hoặc Phòng Tài nguyên và Môi trường tại các địa phương, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong việc quản lý nguồn thu. Phí thu được sẽ được sử dụng để hỗ trợ các hoạt động bảo vệ môi trường, cải thiện chất lượng không khí và thúc đẩy phát triển bền vững. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của ô nhiễm không khí mà còn nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về trách nhiệm bảo vệ môi trường.
Nghị định mới này đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc hiện thực hóa cam kết của nước ta về giảm thiểu khí thải và bảo vệ môi trường. Với sự triển khai quyết liệt và đồng bộ, Nghị định kỳ vọng sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho doanh nghiệp trong việc đầu tư công nghệ xanh, hướng tới một tương lai phát triển bền vững và thân thiện với môi trường.
Tuy nhiên, nghị định này sẽ ảnh hưởng như thế nào đến các doanh nghiệp?
>>> Xem thêm: Đổi Mới Sáng Tạo Mở (Open Innovation): Mô Hình Đột Phá Giúp Tăng Tốc Đổi Mới Sáng Tạo
2. Cơ hội cho các lãnh đạo tiên phong đổi mới sáng tạo xanh
Nghị định mới đã mở ra những cánh cửa chưa từng có cho các doanh nghiệp sẵn sàng tiên phong trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo xanh. Đối với các lãnh đạo doanh nghiệp, đây là cơ hội để khẳng định vai trò tiên phong, không chỉ trong việc tuân thủ pháp luật mà còn trong việc thúc đẩy các sáng kiến thân thiện với môi trường. Theo Bộ Công Thương, nhu cầu tiêu dùng sản phẩm xanh tại Việt Nam tăng trưởng trung bình 15% mỗi năm trong giai đoạn 2021 - 2023 [2], phản ánh xu hướng tiêu dùng bền vững đang ngày càng được người tiêu dùng nội địa quan tâm và ưu tiên.
Không dừng lại ở đó, những nhà lãnh đạo nhạy bén còn có thể tận dụng nghị định này để tiếp cận các thị trường quốc tế. Các quy định khắt khe về phát thải tại châu Âu và Mỹ đã tạo áp lực lớn lên các nhà cung cấp toàn cầu. Ví dụ, tại thị trường EU, Thỏa thuận Xanh châu Âu yêu cầu các doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt về phát thải ròng bằng 0 và sản xuất bền vững. Điều này đã thúc đẩy các đối thủ cạnh tranh như Trung Quốc, Bangladesh, và Thổ Nhĩ Kỳ đầu tư mạnh mẽ vào chuyển đổi xanh trong ngành dệt may, đặt ra thách thức không nhỏ nhưng cũng mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam đổi mới để nâng cao vị thế [3].
Ngoài ra, việc áp dụng đổi mới sáng tạo xanh cũng giúp doanh nghiệp thu hút nguồn vốn đầu tư quốc tế, đặc biệt khi các khoản vay xanh (green loans) và - đặc biệt - các khoản vay liên kết bền vững (Sustainability-Linked Loans - SLLs) đang dần trở nên phổ biến trên toàn thế giới. Lần đầu tiên xuất hiện vào năm 2017, SLLs nhanh chóng trở thành công cụ tài chính quan trọng cho các dự án bền vững nhờ khả năng áp dụng linh hoạt cho mọi lĩnh vực. Được thiết kế để khuyến khích doanh nghiệp đạt các mục tiêu hiệu suất bền vững (Sustainability Performance Targets - SPTs), các khoản vay này thường có lãi suất thấp hơn trung bình khoảng 20% so với các khoản vay thông thường, mang lại lợi thế tài chính đáng kể cho các dự án xanh [4]. Hiện loại hình này vẫn giữ vị trí là danh mục nợ ESG lớn thứ hai thế giới, với khoảng 1,2 nghìn tỷ USD dư nợ tính đến giữa năm 2023, chủ yếu được nắm giữ bởi các công ty có xếp hạng tín dụng cao tại châu Âu [5], khẳng định sức hấp dẫn dài hạn của SLLs đối với doanh nghiệp trong hành trình hướng đến phát triển bền vững.
>>> Xem thêm: Carbon: Lợi ích kép cho doanh nghiệp trong cuộc chạy đua phát thải ròng bằng 0
Sự khác biệt giữa các khoản vay xanh và khoản vay liên kết bền vững (Nguồn: Sưu tầm)
Ngoài ra, nghị định còn thúc đẩy tính minh bạch trong quản lý môi trường của doanh nghiệp thông qua các quy định về kê khai và nộp phí. Việc tuân thủ các quy định này không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu pháp luật mà còn tạo dựng niềm tin từ cộng đồng và đối tác. Sự minh bạch và cam kết rõ ràng trong các hoạt động môi trường ngày nay đã trở thành yếu tố quan trọng trong việc xây dựng danh tiếng doanh nghiệp.
Tuy nhiên, để tận dụng tối đa cơ hội này, các lãnh đạo doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược cụ thể và dài hạn. Đổi mới sáng tạo xanh không chỉ là một xu hướng mà là con đường phát triển bền vững duy nhất trong bối cảnh hiện nay. Việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D) cùng với đào tạo nhân sự chính là chìa khóa để các doanh nghiệp Việt Nam tiến xa hơn trên bản đồ kinh tế toàn cầu.
3. Thách thức đối với doanh nghiệp còn đang loay hoay tìm đường phát triển bền vững
Mặc dù nghị định mới mang lại nhiều cơ hội, không thể phủ nhận rằng nó cũng đặt ra những thách thức lớn cho những doanh nghiệp chưa có chiến lược rõ ràng về phát triển bền vững.
Một trong những thách thức đầu tiên là chi phí đầu tư ban đầu cho các công nghệ và quy trình sản xuất xanh khá cao. Việc nâng cấp dây chuyền sản xuất và áp dụng công nghệ giảm phát thải đòi hỏi nguồn vốn lớn, trở thành gánh nặng tài chính cho nhiều cơ sở sản xuất, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, với hơn 60% doanh nghiệp nhỏ gặp khó khăn trong việc huy động nguồn vốn để nâng cấp hệ thống sản xuất.
Bên cạnh đó, việc thực hiện các yêu cầu quan trắc khí thải và nộp phí biến đổi cũng tạo thêm áp lực tài chính đáng kể. Chi phí cố định 3 triệu đồng/ năm có thể là con số không nhỏ đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong khi các cơ sở có mức độ ô nhiễm cao sẽ phải đối mặt với khoản phí biến đổi lớn hơn nhiều. Ngoài ra, chi phí đầu tư vào hệ thống quan trắc khí thải, giám sát và báo cáo định kỳ cũng không hề nhỏ, đòi hỏi doanh nghiệp phải cân nhắc kỹ lưỡng trong kế hoạch tài chính của mình.
Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp hiện nay vẫn chưa hiểu rõ các tiêu chuẩn môi trường cũng như cách áp dụng công nghệ vào quy trình sản xuất. Một khảo sát từ Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho thấy chỉ có 35% doanh nghiệp tại Việt Nam nắm vững khái niệm về kinh tế tuần hoàn, trong khi tỷ lệ này tại các quốc gia phát triển là 75%. Hơn nữa, việc tăng cường quy trình quản lý cũng là một thách thức lớn. Các doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống quan trắc khí thải và đảm bảo báo cáo đầy đủ, kịp thời theo yêu cầu của các cơ quan chức năng. Điều này không chỉ đòi hỏi đầu tư vào công nghệ đo lường hiện đại mà còn cần chú trọng đến việc đào tạo nhân sự với năng lực chuyên môn phù hợp. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam vẫn thiếu đội ngũ chuyên gia có đủ khả năng triển khai các chiến lược giảm phát thải hiệu quả.
Ngoài ra, rủi ro về pháp lý cũng là một vấn đề đáng lo ngại. Việc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nộp phí hoặc vi phạm các quy định về môi trường có thể dẫn đến những hình phạt nặng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động kinh doanh và uy tín của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, quy định mới cũng có thể làm gia tăng chi phí sản xuất, từ đó ảnh hưởng đến giá thành sản phẩm và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường, đặc biệt là khi phải đối mặt với các đối thủ quốc tế đã quen thuộc với các tiêu chuẩn phát thải khắt khe hơn.
Để vượt qua thách thức này, các doanh nghiệp cần xây dựng lộ trình rõ ràng và hợp tác chặt chẽ với các tổ chức hỗ trợ như ngân hàng, cơ quan nhà nước và các tổ chức quốc tế. Đồng thời, việc tham gia các khóa đào tạo, hội thảo về phát triển bền vững cũng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực nội tại. Đây chính là lúc các doanh nghiệp cần sự đoàn kết và linh hoạt để không chỉ tồn tại mà còn phát triển mạnh mẽ trong kỷ nguyên xanh đầy thách thức này.
>>> Xem thêm: Bao bì bền vững: 6 chiến lược tối ưu cho đường đua đổi mới sáng tạo xanh
Phượng Lê
Nếu doanh nghiệp của bạn đang tìm kiếm các kết nối nguồn lực phù hợp để triển khai các giải pháp giảm phát thải và chuyển đổi xanh một cách hiệu quả, hãy kết nối ngay với BambuUP!
Chúng tôi đã đồng hành cùng nhiều doanh nghiệp hàng đầu như EVN, Heineken Việt Nam, FASLINK, DKSH Smollan,... trong việc công bố các thách thức đổi mới sáng tạo mở. BambuUP tự hào là đối tác chiến lược đáng tin cậy, luôn hỗ trợ doanh nghiệp trong các hoạt động đổi mới sáng tạo và quá trình chuyển đổi xanh mạnh mẽ.
Để không bỏ lỡ những tin tức mới nhất hàng tuần về Đổi Mới Sáng Tạo xanh ở Việt Nam, bạn có thể:
