Ba siêu xu hướng tương lai - Đổi mới sáng tạo Việt Nam nên đặt cược vào đâu trong 5 năm tới?

A one-stop innovation platform facilitates meaningful connections in the Innovation Ecosystem.

Kinh tế bạc sắp chạm mốc nghìn tỷ đô, AI được "bản địa hóa" theo từng ngành, và các liên minh chuỗi giá trị đang giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường quốc tế. Ba làn sóng này không còn là tương lai xa, chúng đang định hình lại cuộc chơi ngay lúc này.

Những hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh nhất thế giới không theo đuổi mọi xu hướng, mà biết chọn đúng nơi để đặt cược. Với Việt Nam, đây chính là ba xu hướng đó.

Tập 4 - series Startup tăng trưởng nhờ giải bài toán doanh nghiệp, thuộc khuôn khổ nội dung podcast Business Insights #72 - Vietsuccess x BambuUP, được chia sẻ bởi bà Nguyễn Hương Quỳnh, CEO BambuUP.

 

Đổi mới sáng tạo không phải là cuộc đua theo số lượng

Host: Trong bối cảnh có nhiều chính sách hỗ trợ đổi mới sáng tạo đang được triển khai, đâu là những xu hướng lớn mà startup và doanh nghiệp Việt nên ưu tiên theo đuổi trong 5 năm tới?

Bà Nguyễn Hương Quỳnh: Trước khi nói đến xu hướng, tôi muốn nhấn mạnh một điều: Chính phủ đã xác định nhiều lĩnh vực công nghệ cốt lõi cần tập trung, và điều đó là cần thiết. Nhưng bên cạnh việc "cần có", chúng ta còn phải xác định rõ lĩnh vực nào giúp Việt Nam nổi bật và có thể đi nhanh hơn thế giới.

Bởi vì sẽ luôn có những lĩnh vực mà dù chúng ta đầu tư bao nhiêu, chúng ta vẫn đang trong trạng thái đuổi theo mãi. Nhưng cũng có những lĩnh vực mà lợi thế đặc thù của Việt Nam có thể giúp chúng ta đi từ người theo sau thành người dẫn dắt, nếu biết đặt cược đúng chỗ.

Tôi muốn chia sẻ ba xu hướng lớn, không chỉ dành cho startup, mà cả các doanh nghiệp, tập đoàn lớn cũng nên cùng cân nhắc. Vì khi hai bên nhìn về cùng một hướng, tốc độ triển khai sẽ nhanh hơn rất nhiều.

>>> Xem thêm: Đổi mới sáng tạo là gì? Cẩm nang toàn diện về ĐMST cho doanh nghiệp

Xu hướng 1: Phát triển theo chiều rộng - Ngành mới, cơ hội mới

Bà Nguyễn Hương Quỳnh: Khi nói đến "chiều rộng", tôi muốn nói đến một loạt ngành mới đang được mở ra từ các siêu xu hướng (megatrend) toàn cầu, những thay đổi mang tính cấu trúc, diễn ra chậm nhưng không thể đảo ngược.

Một trong những megatrend rõ nét nhất đang tác động trực tiếp đến Việt Nam là sự thay đổi nhân khẩu học. Việt Nam đang nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. 

Chúng ta sẽ sớm chuyển từ cơ cấu dân số trẻ sang dân số già, và làn sóng đó sẽ mở ra hàng loạt cơ hội về sản phẩm, dịch vụ, công nghệ phục vụ cho thế hệ bạc (Silver Generation).

>>> Xem thêm: Kinh tế Bạc (Silver Economy): Động lực tăng trưởng mới trong kỷ nguyên già hóa


Việt Nam là một trong các các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất toàn cầu (Nguồn: Sưu tầm)

Để có một con số tham chiếu: Nhật Bản có khoảng 122 triệu dân, chỉ hơn Việt Nam một chút, vậy mà riêng thị trường chăm sóc người cao tuổi (nursing) của họ đã đạt doanh thu khoảng 80 tỷ đô la Mỹ mỗi năm. Còn nếu tính toàn bộ thị trường Silver Generation, gồm sản phẩm lẫn dịch vụ, con số đó chạm gần 1.000 tỷ đô la Mỹ.

Còn Việt Nam? Chúng ta hầu như chưa có gì cho phân khúc này. Đó là cơ hội khổng lồ đang bị bỏ ngỏ.

Ngoài nhân khẩu học, các megatrend khác cũng đang tạo ra "vùng trắng" mà doanh nghiệp và startup có thể khai phá: đô thị hóa, sự thay đổi hành vi tiêu dùng hướng đến sức khỏe và bền vững, và đặc biệt là biến đổi khí hậu cùng an ninh lương thực. 

Những yếu tố này đang mở ra cơ hội lớn cho agritech, foodtech và climatech, đúng những lĩnh vực mà Việt Nam có lợi thế địa lý và sinh thái đặc thù.

Đồng bằng sông Cửu Long là ví dụ điển hình. Đây là khu vực vừa sở hữu hệ sinh thái nông nghiệp vô cùng phong phú, vừa đang chịu tác động mạnh từ biến đổi khí hậu. Không cần phải đi đâu xa để tìm "phòng thí nghiệm sống" cho climate-tech và foodtech, Việt Nam đang có sẵn điều đó ngay trong lãnh thổ của mình.

>>> Xem thêm: Đổi mới sáng tạo tỉnh thành: Động lực tăng trưởng mới trong nền kinh tế tri thức


Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển ngành công nghệ thực phẩm và công nghệ khí hậu (Nguồn: Sưu tầm)

Tại sao không biến đồng bằng sông Cửu Long trở thành innovation hub của khu vực và thế giới cho đúng các mảng này?

Xu hướng 2: Phát triển theo chiều sâu - AI và công nghệ chuyên môn hóa theo ngành

Host: Còn xu hướng thứ hai, thưa bà?

Bà Nguyễn Hương Quỳnh: Xu hướng thứ hai tôi gọi là phát triển theo chiều sâu, và đây là mảng tôi thấy hứng thú nhất, vì nó chính là giao điểm lý tưởng để doanh nghiệp và startup hợp tác với nhau.

Chiều sâu ở đây có nghĩa là: thay vì tạo ra những giải pháp công nghệ áp dụng chung cho mọi ngành, chúng ta đi sâu vào từng lĩnh vực cụ thể để tạo ra những giải pháp thực sự phù hợp với bài toán vận hành của ngành đó.

Hãy lấy ví dụ về trí tuệ nhân tạo (AI). Hiện nay chúng ta nói rất nhiều về AI, nhưng AI ứng dụng chung chung thì không đủ. AI được chuyên môn hóa theo ngành thì mới tạo ra giá trị thực. Một giải pháp AI cho ngành dệt may sẽ rất khác với AI cho xuất nhập khẩu, hay AI cho chế biến gỗ.

>>> Xem thêm: