📖 MỤC LỤC BÀI VIẾT 📖
- 1. Bức tranh thị trường AI Việt Nam: Sức bật đang lên cao
- 2. Chính sách quốc gia: Bước đi quyết liệt để thúc đẩy AI trở thành động lực tăng trưởng mới
- 3. Doanh nghiệp và startup: Mảnh ghép năng động của hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo Việt Nam
- 4. Đổi mới sáng tạo mở: Cộng hưởng để lan tỏa giá trị AI
- 5. Hành trình phía trước: Cơ hội lớn song hành với thách thức dài hạn
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành động lực tăng trưởng mới của Việt Nam, với tốc độ phát triển ấn tượng và hệ sinh thái ngày càng mở rộng. Nhưng giữa cuộc đua toàn cầu, Việt Nam đang ở đâu trên bản đồ AI thế giới?
>>> Xem thêm:
- Đổi mới sáng tạo là gì? Cẩm nang toàn diện về ĐMST cho doanh nghiệp
- [EBOOK] 50 Góc nhìn về Đổi mới sáng tạo & Chuyển đổi xanh cho Doanh nghiệp
1. Bức tranh thị trường AI Việt Nam: Sức bật đang lên cao
Thị trường AI tại Việt Nam đang tăng trưởng với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất khu vực, và được dự báo tiếp tục bùng nổ trong những năm tới.
Theo Statista, quy mô thị trường AI Việt Nam dự kiến đạt 932 triệu USD vào năm 2025 [15] và tăng lên 6,91 tỷ USD năm 2031, với tốc độ tăng trưởng (CAGR 2025-2031) ấn tượng 38.97%/năm [1].
Giá trị thị trường trí tuệ nhân tạo Việt Nam năm 2025 dự kiến đạt 932 triệu USD (Nguồn: Statista)
Cùng với đó, mức độ ứng dụng AI trong doanh nghiệp đang tăng rất nhanh: hiện có khoảng 170.000 doanh nghiệp (tương đương 18%) đã triển khai AI, tăng từ 13% năm trước. Riêng trong năm 2024, trung bình mỗi giờ có thêm 5 doanh nghiệp bắt đầu ứng dụng AI, đưa tốc độ tăng trưởng đạt 39% so với cùng kỳ [2].
Việt Nam cũng ghi nhận sự cải thiện mạnh mẽ về mức độ sẵn sàng cho AI. Năm 2022, Việt Nam xếp thứ 55 toàn cầu và thứ 6/10 ASEAN về Chỉ số Sẵn sàng Chính phủ cho AI, tăng 7 bậc so với năm trước [13].
Đặc biệt, theo Chỉ số AI Thế giới 2024 của WIN, Việt Nam đứng hạng 6/40 với 59,2 điểm, thể hiện mức độ nhận thức, sử dụng và niềm tin rất cao của người dân. Việt Nam xếp thứ 3 toàn cầu về mức độ tin tưởng vào AI và thứ 5 về mức độ chấp nhận AI, với sự cởi mở mạnh mẽ của nhóm dân cư đô thị - một nền tảng quan trọng cho việc mở rộng ứng dụng AI trên toàn quốc [3].
>>> Xem thêm: Bức tranh toàn cảnh về Hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo (AI) Nhật Bản
Việt Nam đứng hạng 6/40 trên bảng xếp hạng Chỉ số AI Thế giới 2024 (Nguồn: WIN)
Song song, Việt Nam cũng đạt được những tiến bộ đáng kể trong việc nâng cao năng lực hạ tầng số - yếu tố thiết yếu để triển khai AI quy mô lớn.
Năm 2024, lần đầu tiên Việt Nam được xếp vào nhóm “Rất cao” trong Chỉ số Phát triển Chính phủ điện tử của Liên Hợp Quốc, đứng thứ 71 toàn cầu và thứ 5 tại Đông Nam Á, phản ánh sự sẵn sàng ngày càng cao của quốc gia trong hành trình chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ AI ở cấp độ hệ thống.
2. Chính sách quốc gia: Bước đi quyết liệt để thúc đẩy AI trở thành động lực tăng trưởng mới
Nhằm hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, phát triển các giải pháp và ứng dụng TTNT trong khu vực ASEAN và trên thế giới vào năm 2030, Chính phủ Việt Nam đã ban hành hàng loạt chính sách chiến lược và ưu đãi quan trọng.
Năm 2021, Chính phủ ban hành Chiến lược Quốc gia về Nghiên cứu, Phát triển và Ứng dụng AI đến năm 2030 (Quyết định 127/QĐ-TTg), trong đó xác định rõ định hướng xây dựng khung pháp lý, phát triển hạ tầng dữ liệu và tính toán, đồng thời thúc đẩy nghiên cứu và ứng dụng AI trong các ngành kinh tế - xã hội [4].
Trí tuệ nhân tạo cũng được xác định là một trong 9 ngành công nghệ trọng tâm do Bộ Kế hoạch và Đầu tư giao Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) xây dựng tầm nhìn chiến lược và triển khai thực thi. Bên cạnh AI, nhóm ngành này còn bao gồm: sản xuất thông minh, đô thị thông minh, nội dung số, an ninh mạng, công nghệ môi trường, công nghệ y tế, công nghiệp bán dẫn và hydrogen xanh - những lĩnh vực được xem là nền tảng cạnh tranh cốt lõi của nền kinh tế trong thập kỷ tới [5].
Song song với các chiến lược vĩ mô, Việt Nam đang hoàn thiện hệ thống pháp lý dành riêng cho AI. Luật Trí tuệ Nhân tạo đang được xây dựng và dự kiến thông qua vào cuối năm nay, cùng với Chiến lược AI mới, Chương trình hành động quốc gia về AI và Bộ quy tắc đạo đức AI [6].
>> Xem thêm: AI, Metaverse và IoT: Công nghệ 'phá đảo' giúp TMĐT Trung Quốc dẫn đầu toàn cầu
Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng phát biểu tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia (Nguồn: Thiết kế bởi BambuUP)
Ở góc độ hỗ trợ doanh nghiệp, Nghị định 182/2024/NĐ-CP tạo cú hích quan trọng khi hình thành Quỹ Hỗ trợ Đầu tư dành cho các ngành công nghệ ưu tiên như AI, bán dẫn và công nghệ số. Quỹ hỗ trợ nhiều khoản chi liên quan đến R&D và đổi mới công nghệ, giúp doanh nghiệp giảm bớt gánh nặng trong quá trình phát triển sản phẩm.
Đặc biệt, chi phí đào tạo và nâng cao năng lực đội ngũ được hỗ trợ lên tới 50%, tạo điều kiện để xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho các lĩnh vực mũi nhọn. Đồng thời, mức hỗ trợ R&D được thiết kế linh hoạt theo nhóm dự án, giúp doanh nghiệp có thêm không gian tài chính để thử nghiệm, hoàn thiện và mở rộng ứng dụng công nghệ chiến lược [8].
Luật Công nghiệp Công nghệ số (Luật số 71/2025/QH15) được ban hành tháng 07/2025 tiếp tục khẳng định sự ưu tiên cho các lĩnh vực nền tảng của kinh tế số. Luật nhấn mạnh việc phát triển sản phẩm - dịch vụ công nghệ số, thúc đẩy hoạt động nghiên cứu - phát triển, cũng như đầu tư vào các hạ tầng trọng yếu như trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và hệ thống kết nối số.
Các hoạt động này được tạo điều kiện thuận lợi trong thử nghiệm, triển khai và mở rộng hạ tầng, giúp doanh nghiệp trong các ngành như AI, bán dẫn và công nghệ số có thêm không gian để đổi mới, tăng tốc phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ [9] .
Bên cạnh các chính sách đã ban hành, dự thảo Luật Trí tuệ Nhân tạo cũng đề xuất thành lập Quỹ Phát triển Trí tuệ Nhân tạo Quốc gia - một quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, hoạt động phi lợi nhuận và có nhiệm vụ huy động, phân bổ nguồn lực cho hoạt động nghiên cứu, phát triển, ứng dụng và quản lý AI tại Việt Nam [10].
>>> Xem thêm: AI có phải là GPS dẫn đường cho đầu tư xanh, mở khóa 40.000 tỷ đô ESG?
Dự thảo Luật Trí tuệ Nhân tạo đề xuất thành lập một quỹ tài chính về AI tại Việt Nam (Nguồn: BambuUP)
Dù vẫn còn những ý kiến thảo luận, đề xuất này thể hiện rõ định hướng dài hạn của Việt Nam trong việc đầu tư cho hạ tầng và năng lực AI cốt lõi, qua đó củng cố nền móng cho phát triển công nghệ trong nhiều thập kỷ tới.
Trên bình diện quốc tế, Việt Nam cũng chủ động tham gia các cơ chế hợp tác toàn cầu, tiêu biểu là “Nhóm Các Nước Bạn của Tiến trình AI Hiroshima”, cùng hơn 50 quốc gia thúc đẩy xây dựng khuôn khổ quản trị AI toàn diện, an toàn và mang tính bao trùm [12].
Tổng thể, những chính sách này cho thấy nỗ lực mạnh mẽ của Chính phủ trong việc hoàn thiện môi trường về vốn, hạ tầng và thể chế - các yếu tố then chốt để hệ sinh thái AI Việt Nam tăng trưởng nhanh và tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực.
3. Doanh nghiệp và startup: Mảnh ghép năng động của hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo Việt Nam
Những chính sách mạnh mẽ từ Chính phủ đang tạo nền tảng thuận lợi để hệ sinh thái doanh nghiệp và khởi nghiệp AI tại Việt Nam phát triển nhanh chóng. Nhiều tập đoàn lớn đã chủ động đầu tư vào AI, từng bước hình thành các nền tảng và hệ sinh thái công nghệ quy mô.
FPT phát triển nền tảng FPT.AI và bộ ứng dụng GenAI dành cho doanh nghiệp; Viettel xây dựng hệ sinh thái AI toàn diện trải rộng từ quản trị vận hành, phân tích dữ liệu đến mô phỏng số và tự động hóa; VNPT phát triển hệ sinh thái trợ lý AI phục vụ hàng chục triệu người dùng; trong khi VinGroup, thông qua VinAI, tập trung vào các ứng dụng thị giác máy tính, giao thông thông minh và công nghệ xe tự hành.
Bên cạnh khối doanh nghiệp lớn, các công ty phần mềm và viễn thông như CMC (AI cho xác thực, xử lý dữ liệu và tác vụ doanh nghiệp), VNG với Zalo AI hay Mobifone cũng đang mở rộng các ứng dụng AI trong dịch vụ và trải nghiệm khách hàng, làm phong phú thêm bản đồ ứng dụng AI tại Việt Nam.
>>> Xem thêm: Sự trỗi dậy thầm lặng của Trung Quốc trên chiến trường AI
Những ‘ông lớn’ trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam hiện nay (Nguồn: BambuUP)
Hệ sinh thái khởi nghiệp cũng dần trở nên sôi động hơn khi dòng chảy vốn đầu tư mạo hiểm đổ vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo tăng liên tục qua các năm, từ 3,3 triệu USD năm 2017 lên 25 triệu USD năm 2025 [14].
Nhiều startup gây dấu ấn như OKXE, MFast, Teky, Indoplus hay Jobhopin với mức vốn gọi được ấn tượng [15].
Đặc biệt, năm 2025 ghi nhận bước tiến nổi bật khi AI Hay (ứng dụng hỏi đáp AI cho giáo dục ngôn ngữ) và Kamereo (ứng dụng AI trong chuỗi cung ứng thực phẩm) cùng góp mặt trong danh sách “Asia 100 to Watch” của Forbes, phản ánh sức bật và tiềm năng đáng kể của các startup AI Việt Nam trên bản đồ khu vực [11].
Top 5 startups về Trí tuệ nhân tạo (AI) tại Việt Nam dựa trên giá trị vốn đầu tư tính đến tháng 5 năm 2024 (triệu USD) (Nguồn: Statista)
Tính đến 2024, Việt Nam xếp thứ 2 Đông Nam Á về số lượng startup GenAI, chiếm 27% tổng số startup GenAI trong ASEAN, với khoảng 780 triệu USD vốn đầu tư tích lũy vào các startup ứng dụng AI [12].
Cùng với sự tăng trưởng này, nhiều sáng kiến hỗ trợ từ khu vực công và tư nhân đã góp phần nuôi dưỡng hệ sinh thái như Samsung Innovation Campus, Google for Startups Accelerator, Techfest hay mạng lưới VNEI.
Các quỹ đầu tư và chương trình như VinVentures, BK Fund hay NVIDIA Inception cũng đang mở rộng nguồn lực tài chính, hạ tầng tính toán và mạng lưới chuyên gia cho các startup AI, tạo môi trường lý tưởng để các sản phẩm AI đột phá được hình thành [12].
>>> Xem thêm: 11 vai trò của đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp Việt - Thực trạng và giải pháp
Các sáng kiến hỗ trợ và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam (Nguồn: Sưu tầm)
Trong bối cảnh đó, VietLeap AI Accelerator 2025 - được khởi động bởi Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) phối hợp với Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), cùng sự cố vấn chiến lược từ tập đoàn tư vấn Boston Consulting Group (BCG) và triển khai bởi BambuUP & 01Booster - ra đời như chương trình tăng tốc đầu tiên được thiết kế chuyên biệt cho các startup AI Việt Nam.
Chương trình là một bệ phóng thực chất, hỗ trợ startups tăng trưởng mạnh mẽ thông qua nhiều hoạt động, sự kiện đào tạo chuyên sâu - cố vấn cá nhân hóa - kết nối thị trường toàn diện, từ chiến lược sản phẩm, kỹ thuật AI, pháp lý - chính sách đến huy động vốn và hợp tác doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Với sự đồng hành của mạng lưới 20+ chuyên gia đến từ thị trường Việt Nam và quốc tế (Nhật Bản, Úc, Thái Lan…), VietLeap AI Accelerator 2025 mang đến những góc nhìn thực tiễn, đa dạng và phù hợp, giúp startup phát triển bền vững hơn và đóng góp vào đà tăng trưởng chung của hệ sinh thái AI Việt Nam.
>>> Xem thêm: Tầm quan trọng của đổi mới sáng tạo trong thời đại số: Chìa khoá phát triển doanh nghiệp và kinh tế Việt Nam
Chương trình tăng tốc Vietleap AI Accelerator 2025 quy tụ mạng lưới chuyên gia chất lượng hỗ trợ startups tăng trưởng mạnh mẽ (Nguồn: BambuUP)
4. Đổi mới sáng tạo mở: Cộng hưởng để lan tỏa giá trị AI
Đổi mới sáng tạo mở đang trở thành một hướng đi chiến lược trong hệ sinh thái AI tại Việt Nam, khi dữ liệu, công nghệ và tri thức không còn bị giới hạn trong các “hộp đen” kín, mà ngày càng được chia sẻ và đồng kiến tạo giữa Nhà nước - doanh nghiệp - viện trường - startup.
Một trong những nền tảng quan trọng của đổi mới sáng tạo mở là dữ liệu. Việt Nam đang đẩy mạnh các sáng kiến dữ liệu mở, với hơn 10 triệu bản ghi đã được công bố và 87% cơ quan nhà nước hiện cung cấp dữ liệu mở. Tuy nhiên, dữ liệu doanh nghiệp vẫn chủ yếu ở dạng phân mảnh, sử dụng nội bộ và thiếu tính kết nối và chia sẻ [16].
Để khắc phục điều này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 47/2020/NĐ-CP định nghĩa rõ “dữ liệu mở của cơ quan nhà nước” là dữ liệu được công bố rộng rãi để các cơ quan, cá nhân, tổ chức sử dụng, tái sử dụng và chia sẻ miễn phí.
Đồng thời, Cổng dữ liệu quốc gia (data.gov.vn) đã được thiết lập như một nền tảng cung cấp các bộ dữ liệu mở, cho phép người dân và tổ chức, bao gồm cả giới nghiên cứu, truy cập và sử dụng phục vụ mục đích thương mại và phi thương mại. Bên cạnh đó, Chiến lược dữ liệu quốc gia đến năm 2030 cũng đặc biệt nhấn mạnh việc khuyến khích chia sẻ và khai thác dữ liệu nhằm phục vụ các hoạt động nghiên cứu, đổi mới và phát triển công nghệ [16].
Cùng với dữ liệu, công nghệ mở - đặc biệt là mã nguồn mở - đang được Chính phủ xem là chìa khóa để Việt Nam làm chủ hạ tầng số. Tại Diễn đàn Công nghệ mở Việt Nam 2025, Bộ trưởng Bộ KH&CN nhấn mạnh: công nghệ số là “không khí thở” của thời đại mới và chỉ có thể trở nên phổ cập nếu đi cùng văn hóa mở - bao gồm mã nguồn mở, kiến trúc mở và chuẩn mở [17].
Chính phủ đang dẫn dắt xu hướng này bằng cách triển khai mã nguồn mở trong Chính phủ số, xây dựng trung tâm siêu máy tính AI quốc gia, trung tâm dữ liệu mở, và đặt hàng các bài toán AI mở để khơi thông thị trường công nghệ nội địa. Các viện nghiên cứu và trường đại học được kỳ vọng nuôi dưỡng cộng đồng phát triển công nghệ mở, còn doanh nghiệp sẽ đóng vai trò chủ lực trong việc thương mại hóa và lan tỏa ứng dụng AI dựa trên tinh thần cởi mở và chia sẻ.
Cộng hưởng với định hướng quốc gia, nhiều dự án mở trong lĩnh vực AI cũng đang được triển khai bởi các tổ chức trong nước.
Tại AI Day 2023, VinAI chính thức ra mắt PhởGPT - mô hình ngôn ngữ lớn mã nguồn mở đầu tiên dành riêng cho tiếng Việt. Mô hình được huấn luyện hoàn toàn từ dữ liệu tiếng Việt, hướng tới mục tiêu làm chủ công nghệ lõi và phát triển nền tảng AI bản địa, cạnh tranh với các LLM mở như Llama (Meta) hay Mistral [19].
>>> Xem thêm: Tại sao nói “đổi mới sáng tạo mở” là chìa khóa thực thi Nghị quyết 68-NQ/TW trong thời đại số?
PhởGPT - mô hình ngôn ngữ lớn mã nguồn mở đầu tiên dành riêng cho tiếng Việt (Nguồn: Sưu tầm)
Song song đó, dự án VIC 2025 (ViGen) - hợp tác giữa Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC, thuộc Bộ Tài chính), Meta và Tổ chức AI for Vietnam - đang xây dựng bộ dữ liệu tiếng Việt mã nguồn mở cho trí tuệ nhân tạo [18].
Tháng 6/2025, Việt Nam thành lập “Liên minh AI Âu Lạc” - liên minh AI đầu tiên với hơn 20 thành viên đến từ doanh nghiệp công nghệ, viện trường và cơ quan nhà nước.
Liên minh hướng đến việc phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn cho tiếng Việt, xây dựng hạ tầng và cộng đồng AI mở, nơi mọi tổ chức, cá nhân có thể tự do tiếp cận các tài sản công như dữ liệu, mô hình, mã nguồn - kể cả cho mục đích thương mại - nhằm hiện thực hóa mục tiêu chủ quyền công nghệ quốc gia [20].
Việt Nam thành lập Liên minh AI đầu tiên vào tháng 06 năm 2025 (Nguồn: Sưu tầm)
Nhiều doanh nghiệp và nghiên cứu viện cũng đẩy mạnh minh bạch hóa và hợp tác mở. Tập đoàn VinGroup thông qua VinAI Research đã công bố dự án PhởGPT - một mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt mã nguồn mở.
Không chỉ dừng lại ở công nghệ và dữ liệu, đổi mới sáng tạo mở trong AI còn được cụ thể hóa qua mô hình hợp tác đa bên giữa doanh nghiệp lớn, startup và các tổ chức hỗ trợ đổi mới. Ngày càng nhiều tập đoàn tại Việt Nam lựa chọn đồng hành cùng startup để giải quyết các bài toán chiến lược trong vận hành thực tiễn.
Chẳng hạn, tại chương trình VietLeap AI Accelerator 2025, dưới sự kết nối, thúc đẩy từ Nền tảng kết nối đổi mới sáng tạo BambuUP - các tập đoàn Heineken, Vietcombank, Talentnet và Faslink đã tiên phong đưa ra những “đề bài” thực tế về tối ưu vận hành, phân tích dữ liệu nhân sự, minh bạch hóa chuỗi cung ứng hay nâng cao trải nghiệm khách hàng bằng công nghệ AI [21].
>>> Xem thêm: Mô hình đổi mới sáng tạo tương tác: Cơ hội mới cho doanh nghiệp
Thúc đẩy đổi mới sáng tạo mở giữa doanh nghiệp, tập đoàn & startups qua chương trình VietLeap AI Accelerator 2025 (Nguồn: BambuUP)
Mỗi thách thức này không chỉ phản ánh nhu cầu cốt lõi của doanh nghiệp hiện đại, mà còn mở ra cơ hội đồng kiến tạo - nơi startup được thử nghiệm công nghệ trực tiếp trong môi trường doanh nghiệp, góp phần rút ngắn chu kỳ đổi mới và tạo giá trị thực tế cho cả hai phía.
Là nền tảng kết nối thông tin và nguồn lực đổi mới sáng tạo mở cho doanh nghiệp, BambuUP không ngừng thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp tập đoàn - startup - viện trường, giúp đưa các giải pháp AI vào ứng dụng thực tiễn và mang lại giá trị bền vững cho thị trường.
Đổi mới sáng tạo mở vì vậy không chỉ là xu hướng công nghệ, mà đang trở thành hệ sinh thái hợp tác mới - nơi mọi tổ chức đều có cơ hội cùng tạo ra và lan tỏa giá trị từ AI.
5. Hành trình phía trước: Cơ hội lớn song hành với thách thức dài hạn
Dù tăng trưởng nhanh và nhận được nhiều sự quan tâm từ cả khu vực công lẫn tư, hành trình phát triển AI tại Việt Nam vẫn đối diện nhiều thách thức lớn.
Thứ nhất, bài toán nhân lực chất lượng cao vẫn là điểm nghẽn lớn. Mỗi năm có khoảng 60.000 sinh viên CNTT tốt nghiệp, nhưng số người có chuyên môn sâu về AI còn rất hạn chế - chỉ khoảng 1.000 người, trong đó dưới 300 chuyên gia trình độ cao [13]. Khoảng cách lớn giữa nhu cầu thị trường và nguồn cung nhân lực khiến nhiều dự án AI bị kéo dài hoặc thiếu nhân sự triển khai.
>>> Xem thêm: 5 xu hướng định hình đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp 2026
Bài toán nhân lực AI chất lượng cao vẫn là điểm nghẽn lớn (Nguồn: BambuUP)
Để giải quyết vấn đề này, chính phủ Việt Nam đã đẩy mạnh đào tạo thông qua các chương trình của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), đồng thời Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phê duyệt các chương trình Khoa học Dữ liệu và Trí tuệ Nhân tạo ở cả bậc cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ nhằm xây dựng lực lượng chuyên môn vững chắc cho tương lai [12].
Thứ hai, năng lực hạ tầng tính toán còn yếu so với nhu cầu thực tiễn. Việt Nam hiện chưa sở hữu hệ thống siêu máy tính AI đạt chuẩn quốc tế, dẫn đến việc phần lớn doanh nghiệp phải thuê hạ tầng GPU và dịch vụ cloud từ nước ngoài như AWS, Azure hay Google Cloud. Chi phí cao và sự phụ thuộc này khiến việc huấn luyện các mô hình AI lớn - đặc biệt là các mô hình thế hệ mới - gặp nhiều hạn chế.
Thứ ba, dữ liệu chưa đủ chất lượng và thiếu chuẩn hóa. Mặc dù dữ liệu được ví như “nhiên liệu” cho AI, nhưng các loại dữ liệu trong nước vẫn phân tán, thiếu kho dữ liệu tập trung và chưa có chuẩn quản trị thống nhất. Điều này khiến các mô hình AI bản địa gặp khó trong huấn luyện, đồng thời đặt ra nhiều lo ngại về quyền riêng tư và an toàn dữ liệu người dùng.
Thứ tư, vốn đầu tư cho AI còn khiêm tốn. Dù đang tăng trưởng, tổng vốn đầu tư vào startup AI Việt Nam trong năm 2024 chỉ đạt khoảng 80-100 triệu USD - con số vẫn khá nhỏ so với tiềm năng thị trường. Số lượng thương vụ Series B còn rất ít, số kỳ lân công nghệ nói chung hạn chế và gần như chưa xuất hiện kỳ lân trong riêng lĩnh vực AI.
Điều này cho thấy các doanh nghiệp AI vẫn gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận nguồn vốn lớn để mở rộng quy mô, trong khi các quỹ đầu tư nhà nước như Quỹ Đổi mới Sáng tạo Quốc gia và các quỹ tư nhân chuyên về AI vẫn chưa thực sự dồi dào để tạo ra những bước nhảy vọt cho hệ sinh thái.
Cuối cùng, khung thể chế và pháp lý vẫn trong quá trình hoàn thiện. Các quy định về thử nghiệm, tiêu chuẩn an toàn, cấp phép hay cơ chế sandbox cho AI vẫn đang được xây dựng. Khoảng trống pháp lý này khiến doanh nghiệp dè dặt triển khai vì lo ngại rủi ro, đặc biệt trong các lĩnh vực nhạy cảm như y tế, tài chính hay quản trị công.
Mặc dù vậy, triển vọng tương lai của AI tại Việt Nam vẫn vô cùng rộng mở. Với thị trường tăng trưởng nhanh, nguồn nhân lực trẻ dồi dào, chính sách ngày càng hoàn thiện và sự tham gia tích cực vào các khuôn khổ hợp tác quốc tế, Việt Nam đang nổi lên như một “mảnh đất vàng” cho đầu tư AI.
Các doanh nghiệp trong và ngoài nước có thể nắm bắt cơ hội thông qua tài trợ nghiên cứu, liên doanh phát triển giải pháp AI tại chỗ, xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo hoặc đầu tư trực tiếp vào các startup AI tiềm năng.
Dự báo trong thập kỷ tới, Việt Nam sẽ chứng kiến làn sóng đầu tư và đổi mới mạnh mẽ, đưa AI trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế số.
—-------
Phượng Lê
